ColumnKustaw Bessems

Kan dat kwartetten met vluchtelingen ook andersom?

Het was nog beter geweest als Nederland helemaal geen vluchtelingen had opgenomen uit het platgebrande kamp Moria op Lesbos. Geen kinderen, geen ‘kwetsbaren’, niemand.

Nu zijn ineens honderd erkende vluchtelingen niet meer welkom, die anders een nieuw leven in Nederland hadden kunnen beginnen. Dat is hun niet gegeven omdat de VVD heeft bedongen: voor iedere vluchteling uit Moria erbij, moet er een vluchteling af die we normaal hadden uitgenodigd via de Verenigde Naties.

Dat zijn bij uitstek mensen met de meest schrijnende verhalen, waaraan de minste twijfel bestaat. Kinderen, vrouwen, mensen die zijn gemarteld, zieken, mensen van wie vaststaat dat ze groot gevaar lopen.

Weer is deze groep de dupe omdat in Nederland een coalitieruzie moet worden opgelost. Vorig jaar was het een versoepeling van het kinderpardon waarbij de VVD al afdwong dat Nederland voortaan nog maar vijfhonderd van deze vluchtelingen opneemt in plaats van 750. Toch al een fractie van het jaarlijks totaal, een groepje waar we niets van merken. Zweden verwelkomt er jaarlijks drieduizend.

Het zijn mensen die hun procedure elders hebben afgewacht, in een Libanees kamp bijvoorbeeld. Hun vluchtverhaal is beter te verifiëren en daar al beoordeeld. In Nederland kunnen ze meteen beginnen met een opleiding of werk.

De honderd uit Moria moeten hier daarentegen wél nog een procedure in. Het asielsysteem zit hopeloos verstopt dus dat wordt wachten, wachten, wachten. Komt bij dat vijftig van deze honderd – de kinderen – achteraf toch wel in Frankrijk, Duitsland of een ander Europees land terecht hadden gekund.

Je hoort hierbij te zeggen dat het afschuwelijk is om mensen tegen elkaar weg te strepen. En dat is het. Maar het is ook de definitie van asielbeleid. Er zijn meer vluchtelingen dan je kunt opnemen, dus je moet kiezen. De huidige keuzes pakken zo uit dat juist het aantal vluchtelingen over wie de minste controverse bestaat, met een goede kans op een geslaagd leven in Nederland, daalt.

Dat kan alleen dankzij door en door cynische politiek. Want D66 en ChristenUnie weten heel goed dat zij de opvang deze week per saldo hebben verslechterd. Maar een afgebrand Moria is te zichtbaar, te dichtbij. Critici moesten gesust. En de VVD, van oudsher immigratiepartij, kan het niets schelen of er honderd mensen meer of minder naar Nederland komen. Zij wil alleen kunnen rondbazuinen dat ‘we het aantal vluchtelingen onder de streep gelijk houden’. Treurig genoeg werkt dat niet eens. Telegraaf: ‘VVD ‘door de knieën’. PVV: ‘VVD wéér door de knieën.’ Forum: ‘VVD zwicht.’

Het wrangst: driekwart van de Nederlanders is vóór opvang van vluchtelingen die aan oorlog of vervolging ontkomen.

Dat beseffend zet het kwartetten met vluchtelingen toch aan het denken. We hebben te maken met harde realiteiten. De structurele ongelijkheid die migratie op gang brengt, wordt niet opgelost. Een Europese aanpak van migratie komt niet van de grond. Het asielsysteem in Nederland is failliet. Er is in Nederland veel draagvlak voor vluchtelingen, maar weinig voor economische migranten, en er is grote ergernis over illegalen die overlast geven en misdrijven plegen. En er is in Nederland meestal een rechtse meerderheid, maar (centrum-)linkse partijen zijn waarschijnlijk nodig in een coalitie.

Wanneer je nu een zo humaan mogelijk vluchtelingenbeleid wilt, liggen je grootste kansen dan niet in het meewerken aan een afschrikwekkend beleid voor asielzoekers die zelf naar Nederland komen, met alle gruwelijke consequenties en geëmotioneerde verontwaardiging van dien? In het oppakken van illegalen, in het ontmoedigen van economische gelukszoekers. Maar dat alles in ruil voor het uitnodigen van veel meer erkende vluchtelingen via de VN. Tienduizenden. Als het in de praktijk toch steeds uitdraait op mensenruil, moet het dan niet ten minste de andere kant op?

Mailen? k.bessems@volkskrant.nl

Lees ook:

Hoe de vluchtelingen van Moria bekneld raakten tussen internationale belangen
Dertienduizend vluchtelingen staan op straat nadat op het Griekse eiland Lesbos kamp Moria in vlammen opging. Wat is de achtergrond van dit meest miserabele kamp van Europa?

In 2015 redde hij honderden vluchtelingen. Nu demonstreert hij tegen hun aanwezigheid op ‘zijn’ Lesbos
De Griekse visser Stratis Valamios werd genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede, vanwege het redden van bootvluchtelingen. Nu demonstreert hij op Lesbos samen met andere bewoners tegen de aanwezigheid van tienduizenden vluchtelingen en migranten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden