Column Sheila Sitalsing

Kamerleden zijn niet geschokt om de burgerdoden, maar omdat ze zijn voorgelogen

. Beeld .

Het was een leuk interview dat Ariejan Korteweg, Volkskrant-man in Den Haag, onlangs afnam van Christ Klep, de man die als militair-strategische eenmansdenktank zo overtuigend optrad in het Bevrijdingsjournaal (‘Waarom mislukte operatie Market Garden? Door het onderschatten van de vijand. Klássieke fout!’).

Terug in het heden nam hij samen met Korteweg de defensiebegroting door; deze week zal de Tweede Kamer daar na een debat met de minister waarschijnlijk haar zegen aan geven. Er vielen verzuchtingen over ‘het leger als een verburgerlijkt militair apparaat dat vooral bedoeld is om goed te doen’, over dat ‘alles links van het CDA het leger beschouwt als een groene hulporganisatie’, en over ons ‘bovenmatig ontwikkelde morele besef’ waardoor pers en politici overstuur zijn geraakt door die zeventig burgerdoden in Irak.

De doden waren een bijkomend ongelukje toen een Nederlandse F-16 in 2015 een bom gooide op een wapenopslagplaats van IS. Het nieuws kwam een paar weken geleden niet tot ons via het ministerie van Defensie, maar via NOS en NRC. Maandag pas zette Ank Bijleveld in een brief aan de Tweede Kamer uiteen dat dit op het ministerie al vrij snel na de aanval bekend was.

Aan het bezwaar tegen het ‘bovenmatig ontwikkelde morele besef’ bleef ik haken. Het is een variant op de aloude klacht over het Hollandse vingertje dat vanachter de dijken vermanend naar tirannen zwaait. Dat vingertje – dat overigens voornamelijk zwaaide tegen underdogs die van Nederlands ontwikkelingsgeld leefden – is evenwel allang ingeruild voor buitengewone dienstwilligheid tegenover autoritaire machtscentra en grondstofrijke faalstaten.

Over de grote belangstelling voor de zeventig burgerdoden heb ik daarom een andere theorie: de Kamerleden zijn niet diep geschokt, want ook ‘alles links van het CDA’ weet heus wel dat er meestal mensen doodgaan als je een bom laat vallen, ook onbedoelde mensen. Ze zijn ontstemd dat het ministerie van Defensie ze niet serieus heeft genomen in hun controlerende taak.

Als een leger erop uittrekt van ons belastinggeld om in onze naam vernielingen aan te richten en mensen naar god te schieten, ligt het voor de hand dat het zich aan enige verantwoording en controle onderwerpt. Juist omdát het leger, in de woorden van Klep, een geweldsapparaat is dat gaat over ‘moed, dood, trauma’s, bloed’. We moeten de minister van Defensie daarin blind kunnen vertrouwen.

Dat er ontsteltenis viel op te tekenen over de burgerdoden komt doordat de Tweede Kamer er vaak naar heeft gevraagd en dat er niet gezegd is ‘daar doen we geen mededelingen over’, maar dat er gezegd is ‘beslist niet’. Het gebeurt wel vaker, flexibel omspringen met de waarheid tegenover het parlement, maar zo is de parlementaire democratie niet bedoeld.

De aanval was ‘vakwerk’, zeiden militairen na de onthulling van NRC en NOS. Dat geloof ik meteen. Het jokken was nodig, zegt het ministerie, om onze mensen op de grond te beschermen tegen wraakacties. Alsof IS zich zou bekreunen om burgerdoden – waarschijnlijk vluchtelingen en geen IS’ers. Alsof IS anders een groen vinkje achter Nederland zou zetten: ‘Vermijden burgerdoden in oorlog tegen ons, prima lui.’

Vermoedelijk vreesden ze op het ministerie van Defensie eerder de reacties in de Kamer. En hebben ze eigenmachtig besloten: die lui kunnen de waarheid niet aan. En hebben ze gekozen voor een leugentje. Zoals zo vaak voor een leugentje wordt gekozen uit dedain voor de volksvertegenwoordiging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden