Opinie

Kabinet, zit ons niet langer dwars in controlerende taak

Het kabinet moet de Kamer informeren over de afspraken van de belastingdienst met internationals.

Koffieketen Starbucks profiteert van een belastingdeal met NederlandBeeld anp

De Tweede Kamer kan op geen enkele manier controleren of de afspraken die multinationals, zoals Google en Starbucks, met de Nederlandse belastingdienst gemaakt hebben, eerlijk zijn en binnen de grenzen van de wet vallen. Minister Dijsselbloem en staatssecretaris Wiebes weigeren namelijk consequent inzicht te geven in deze belastingdeals. Daarmee belemmeren zij de Kamer niet alleen in haar belangrijkste taak: die van controle.

Ook wekt deze schimmigheid weinig vertrouwen in wat onze belastingdienst aan bedrijven toezegt in ruil voor vestiging in Nederland. Parlementaire controle is hard nodig. Wij roepen beide bewindspersonen daarom op het grootste goed van de Tweede Kamer te respecteren: het grondwettelijke recht op inlichtingen.

De maatschappelijke ophef over belastingontwijking door multinationals is groot. En dat is terecht. De berichten over constructies waarmee bedrijven op grote schaal belasting ontwijken blijven elkaar in hoog tempo opvolgen. Zo weten we dat Disney in de periode 2009-2013 slechts een kwart procent belasting betaalde over de gemaakte winst.

Onrechtvaardig
Amazon betaalde de afgelopen tien jaar maar 1 procent belasting over Europese inkomsten. En de Britse tak van Starbucks betaalde 8,6 miljoen belasting in de periode 1998-2012 over een omzet die ruim 3.400 keer(!) zo groot was. Dat staat in schril contrast met de belastingtarieven waarmee kleine ondernemers en werknemers geconfronteerd worden. De koffiezaak en de boekwinkel om de hoek betalen een veel hoger belastingpercentage dan Starbucks en Amazon en dat is onrechtvaardig en niet de bedoeling.

Deze bedrijven zaten in Luxemburg, maar hadden zich ook in Nederland kunnen vestigen. Nederland biedt ook zogenaamde tax-rulings aan: afspraken die bedrijven met onze belastingdienst kunnen maken over de wijze waarop er belasting wordt geheven. Op zichzelf is er natuurlijk niks mis mee als bedrijven vooraf duidelijkheid wordt verschaft over de wijze waarop in ons land belasting wordt geheven.

Maar er verschijnen steeds meer berichten die de vraag oproepen of de Nederlandse rulingpraktijk niet veel te ver gaat. Zo berekende de Europese Commissie dat de belastingen voor Starbucks maar liefst 90 procent lager uitvallen door geheime afspraken tussen de Nederlandse belastingdienst en het koffiebedrijf. Om die reden onderzoekt de Europese Commissie nu of er sprake is van ongeoorloofde staatssteun van Nederland aan Starbucks.

Een ernstige zaak, dus zou het goed zijn als de Tweede Kamer, als controleur van de regering, eens grondig zou kijken welke afspraken er precies gemaakt zijn door de belastingdienst over belastingvoordelen voor bedrijven als Starbucks. Deze informatie kan de Kamer desnoods in vertrouwen gegeven worden. Maar het kabinet weigert aan dat verzoek tegemoet te komen en belemmert de Kamer daarmee in zijn controlerende taak.

Geheimhoudingsplicht
Minister Dijsselbloem en staatssecretaris Wiebes verschuilen zich achter de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Die stelt in artikel 67 dat het verboden is belastinggegevens over bedrijven verder bekend te maken dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de belastingwet.

Dat is echter veel te makkelijk. De wet biedt, in lid 3 van artikel 67 om precies te zijn, de mogelijkheid tot ontheffing van de geheimhoudingsplicht, bijvoorbeeld wanneer dat het maatschappelijk belang dient. Het lijkt evident dat daar gezien de maatschappelijke onrust over belastingontwijking in dit geval sprake van is.

Een minister of staatssecretaris die volhardt in de weigering om bepaalde inlichtingen te verstrekken, zal een beroep moeten doen op het belang van de staat in de zin van artikel 68 Grondwet, waarin het recht op inlichtingen is geregeld. Dat kan enkel en alleen geweigerd worden als het staatsbelang in het geding is. Een beroep op het belang van de staat door het kabinet om informatie niet te verschaffen is uitzonderlijk en lijkt in dit geval niet houdbaar. De recente aankondiging van beide bewindspersonen om de belastingdiensten van andere landen wel gewoon inzicht te geven in onze rulingpraktijken toont dit helder aan.

In Luxemburg bleken de rulings na onderzoek fundamenteel anders dan jarenlang was voorgesteld door de regering daar. De Europese Commissie onderzoekt nu de Nederlandse rulingpraktijk. Het is echt de hoogste tijd dat ook de Eerste en Tweede Kamer hun controlerende taak kunnen uitvoeren.

Wij roepen minister Dijsselbloem en staatssecretaris Wiebes daarom op hun verzet tegen openheid over ons belastingsysteem te staken. En we roepen onze collega's van PvdA en VVD op om hun controlerende taak serieus te nemen en ons de volgende keer wel te steunen wanneer we met een motie komen om de Staten-Generaal in vertrouwen te informeren over tax-rulings.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden