Column

'Juncker is de minst inspirerende politicus van de regerende Europese elite'

Jean Claud-Juncker, de mogelijke nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, is de verkeerde man op de verkeerde plek op het verkeerde moment. 'Als volleerd jezuïet minacht hij democratische wilsvorming', schrijft europarlementariër Derk Jan Eppink.

De Luxemburgse oud-premier Jean-Claude Juncker die mogelijk de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt. Beeld reuters

Europese samenwerking is: Berlijn zegt wat Brussel gaat besluiten. De nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt de uitkomst van een intern compromis tussen de regerende christen-democraten en socialisten in Berlijn. De huidige voorzitter van het Europees Parlement, de Duitse sociaal-democraat Martin Schulz, blijft. De Duitse christen-democraten kandideren hun Stellvertreter, de Luxemburgse ex-premier Jean-Claude Juncker. Het Europees Parlement mag nog ja zeggen, terwijl de Europese Raad wordt gedomineerd door de gemoedstoestand van Mutti Merkel.

Juncker is de minst inspirerende politicus van de regerende Europese elite; hij combineert alle fifty shades of grey. Als volleerd jezuïet minacht hij democratische wilsvorming. De elite weet het immers beter. In april 2011 zei hij: 'Ik ben een christen-democraat, een katholiek, maar als het belangrijk wordt, lieg ik. Ja, ik lieg omdat het om het overleven van de euro gaat. Als het serieus wordt, moet men liegen.'

Over het referendum zei hij: 'Als de uitslag een ja is dan zeggen we: we gaan door. En als het nee is zeggen we: we gaan verder.' Juncker was totaal verontwaardigd en onthutst toen hij vorig jaar in Luxemburg de verkiezingen verloor. Hij struikelde over een afluisterschandaal van de Luxemburgse veiligheidsdienst dat bekend werd bij lekken over de activiteit van de Amerikaanse veiligheidsdienst NSA.

Uitgerekend hij werd het enige politieke slachtoffer van het NSA-schandaal. Wat zielig. Maar nu keert hij terug op de krachtige vleugels van de Duitse christen-democratie. Hij werd hun Spitzenkandidat en riep, ondanks een verlies van circa vijftig zetels bij de Europese verkiezingen: ik ben de grote winnaar. Als het om de interpretatie van democratie gaat, is Jean-Claude een Jean-Kloot.

Half teut
Europa kiest voor zijn toekomst een cynicus uit het verleden. Vier jaar heb ik Juncker aangehoord in de Economisch en Monetaire Commissie van het Europees Parlement. Hij trad op als tijdelijk voorzitter van de eurogroep. Vaak verscheen Juncker half teut voor de parlementaire commissie om als een ongedefinieerde brabbelaar voor zich uit te babbelen. Aangezien liegen zijn zelfverklaarde grootste gave was, hadden zijn woorden toch geen gewicht.

Kort voordien was verbaal gewichtsverlies al gestimuleerd door een gesoigneerde lunch met zijn vertrouwelinge, parlementslid Ria Oomen (CDA). Kennelijk verscheen hij vaker in aangeschoten staat. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem vertelde in Pauw & Witteman dat Juncker wel een glaasje lustte. Dat was uiteraard een understatement op zijn Brabants. Juncker never walks alone door de gangen van de Europese instellingen.

Luxemburgse Commissievoorzitters laten puinhopen na. Beginjaren tachtig leverde Luxemburg Gaston Thorn, waarna 'eurosclerose' om zich heen greep. Thorn werd een lachertje met zijn gewoonte in tenniskleding in de lift te stappen naar zijn kantoor op de dertiende verdieping van het Berlaymont.

Jean-Claude Juncker tijdens een persconferentie in Brussel op 26 mei dit jaar. Beeld epa

Duitse compromis
In de jaren negentig kwam Luxemburg met Jacques 'aperitief' Santer, die de toppositie kreeg na de mislukte kandidaturen van Ruud Lubbers en zijn Belgische rivaal Jean-Luc Dehaene. Santer was als Juncker het 'Duitse compromis'. Maar hij had geen greep op de Franse Commissaris Cresson, die haar tandarts in dienst had genomen. De Commissie-Santer trad af.

Berlijn gebruikt de laatste jaren hetzelfde stramien. Als een Duitser de toppositie niet kan krijgen, stelt Berlijn een Stellvertreter aan uit een land met bewezen positieve reflexen tegenover Duitsland. Doorgaans zijn dat Oostenrijk, Luxemburg, België, Finland, Hongarije en soms Nederland, zie Dijsselbloem. Als dat niet lukt, krijgt de persoon in de toppositie een Duitse kabinetschef naast zich. Commissievoorzitter Barroso (Portugal) had jarenlang een Duitse kabinetschef, net zoals de Italiaan Mario Draghi, voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB).

Verkeerde man op verkeerde plek
In het Europees Parlement regeert een soortgelijk systeem. De fractie van de Europese christen-democraten wordt geleid door de grootste fractie: de Duitse christen-democraten van de CDU/CSU. Zij maken een deal met de fractie van Europese socialisten, traditioneel gedomineerd door de Duitse SPD.

Juncker is de verkeerde man op de verkeerde plek op het verkeerde moment. Hij moet een kwalitatief goed ambtenarencorps aansturen, terwijl hij amper zichzelf kan aansturen en er bovendien door zijn eigen landgenoten is uitgegooid.

Rusland rukt op, het Midden-Oosten staat in brand, China wordt wereldmacht en Amerika wil een wereldorde zonder Amerika. Europa moet intern hervormen om extern te overleven. Als antwoord benoemt Europa: JeanKloot Juncker! Europa kiest voor capitulatie.

Derk Jan Eppink is europarlementariër voor de VVD.

Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden