Opinie Neurobiologisch onderzoek

Juíst sociale psychiatrie is nodig

Verpakkingen van het pijnstillend opiaat Oxycodon. Foto ANP

Damiaan Denys bepleit meer investeringen in neurobiogisch onderzoek (Sir Edmund, 25 augustus). Psychiaters die een andere weg willen inslaan, hebben het volgens hem niet begrepen: ‘Sommige psychiaters zien alleen nog de sociale kant van het vak. Omdat deze aanpak voor hen wel begrijpelijk is.’ Ze zijn kennelijk niet slim genoeg om neurobiologisch onderzoek te begrijpen. Hij spreekt over ‘een absoluut drama’. Ik begrijp niet dat hij hier zo over denkt. Zoeken naar die andere weg, naar die sociale kant van het vak, is juist meer dan ooit nodig en levert ook veel meer op.

Medicijnen zoals antidepressiva, antipsychotica en benzodiazepines werden toen ze op de markt kwamen aan het publiek ‘verkocht’ als zeer effectieve geneesmiddelen, met weinig bijwerkingen en zonder verslavende eigenschappen. Dankzij de DSM zou het mogelijk worden om precies te bepalen of iemand depressief, angstig of of iets anders was. En voor al die DSM-stoornissen waren nu goede medicijnen beschikbaar. Het bleek niet waar te zijn. Alle beloften die de farmaceutische industrie, in nauwe samenwerking met (vooral de Amerikaanse) psychiatrie in de loop der jaren heeft gedaan, zijn niet ingelost.

Ooit veelbelovend

Al die ooit zo veelbelovende middelen kunnen op korte termijn inderdaad effectief zijn. Daarom worden ze voorgeschreven. De effectiviteit op lange termijn – 5, 10, 20 jaar of langer – is echter op groepsniveau nooit aangetoond (dat langdurig medicijngebruik voor sommige mensen zinvol kan zijn, bestrijd ik niet). De nadelen van chronisch medicijngebruik op zo grote schaal zijn inmiddels wél overduidelijk. De problemen waarvoor mensen psychiatrische medicijnen gebruiken, komen vaak terug, ook bij blijvend gebruik. Door chronisch gebruik ontstaan weer nieuwe problemen, waarvoor weer nieuwe medicijnen worden voorgeschreven. Een vicieuze cirkel die moeilijk valt te doorbreken. Het laatste voorbeeld van dit mechanisme is de oxycodonepidemie die op dit moment uit Amerika overwaait (Ten eerste, 24 augustus). Wat we steeds opnieuw zien: op korte termijn effect (en ook daarover is twijfel), op lange termijn voor een heleboel mensen vooral ellende.

Alle richtlijnen vertellen hoe artsen pillen moeten voorschrijven. De stap naar gebruiken is klein. Wat richtlijnen niet vertellen, is hoe je als arts een individuele patiënt op een goede manier met een medicijn moet laten stoppen. Want dat staat niet in de wetenschappelijke literatuur. De praktijk is daardoor dat (huis)artsen en psychiaters het zelf maar moeten uitzoeken en daarbij hebben ze niets aan het neurobiologische onderzoek dat Denys bepleit.

Gesprek met patiënten

Waar ze wel wat aan hebben, is die ‘sociale kant’ waar hij zoveel moeite mee heeft. In gesprek gaan met patiënten. Duidelijk durven maken wat bekend is en wat niet. Vertellen welke concrete oplossingen er zijn en de mogelijkheid bieden om samen daaruit een keuze te maken. Ook als het gaat om oplossingen die door patiënten zelf zijn bedacht en uitgewerkt. Er zijn een heleboel hulpverleners die dit graag willen. De voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie hoort daar helaas nog niet bij.

Peter Groot, ervaringsdeskundige en onderzoeker aan de Universiteit Maastricht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.