Lezersbrieven woensdag 12 juni

Joods verzet wordt nog altijd onderschat

De ingezonden lezersbrieven van woensdag 12 juni.

Joodse mannen worden gedeporteerd vanuit het getto in Warschau, 1941. Beeld Getty Images

Sander van Walsum reageert op volkskrant.nl (8 juni) op een interview in De Telegraaf waarin kandidaat-voorzitter van de Eerste Kamer Toine Beukering zegt dat er ‘heel weinig verzet’ van Joden was tijdens de Tweede Wereldoorlogen ‘dat de Joden (…) als makke lammetjes gewoon door de gaskamers werden gejaagd’. Van Walsum stelt terecht dat hij voorbijgaat aan het Joodse verzet en noemt voorbeelden als de getto-opstand in Warschau, maar schrijft ook: ‘Dit doet allemaal niets af aan het treurige feit dat verreweg de meeste Joden zich niet tegen de nazi’s hebben kunnen verweren.’ Dit is een oude misvatting.

Al in 1961 stelde historicus Jacques Presser dat het verzet van Joden in Nederland relatief dat van niet-Joden heeft overtroffen. Volgens nieuw onderzoek zat tweederde procent van alle Joden hier in verzetsgroepen, tegenover een half procent van de gehele bevolking. Twee procent van de illegale werkers was Joods, terwijl het Joodse deel van de bevolking anderhalf procent was. Nederland was hierin geen uitzondering.

Joden hebben zich op allerlei manieren verzet. Ze getuigden van hun geloof, protesteerden, schreven voor illegale bladen, hielpen opgepakte Joden ontsnappen, ontregelden de deportatie met aanslagen en behoorden tot de voortrekkers van gewapend verzet.

Verzet kwam voor in alle lagen van de Joodse bevolking. Zakenman Arnold Kahn verwierp luidkeels het idee dat Joden hun burgerrechten konden worden onthouden. Hij werd vermoord. Reclameschilder Lard Zilverberg knokte op straat met nationaal-socialisten. Hij werd omgebracht. Kapster Celine Kuyper werkte voor de verzetsorganisatie LO/LKP. Ze kwam om in Westerbork, waaruit ze weigerde te ontsnappen omdat medegevangenen daarvoor zouden boeten.

Nadat de deportatie uit Nederland begon, dook ruim 20 procent van deJoden hier onder. Dat ruim 100 duizend Joden uit Nederland zijn gedood, was geen gevolg van te weinig Joods verzet, maar van de Duitse overmacht en de collaboratie en onverschilligheid van niet-Joodse individuen en instituties.

Ben Braber, historicus, Newark

Kallemooi

Eerst neemt de Kallemooi-commissie op Schiermonnikoog vanwege bezwaren van de Kalle-niet-zo-mooi-activisten tegen de traditie de beslissing om de haan medisch te laten keuren en onder cameratoezicht te stellen. Daarna wordt het nemen van deze maatregelen door dezelfde activisten gebruikt om aan te tonen dat het allemaal zeer stressvol is voor de haan in kwestie (U, 8 juni).

Lijkt mij een kip-of-ei-argument, om maar bij het pluimvee te blijven.

Freek van der Ploeg, Haren

Eindigheid

Medisch ethicus Marian Verkerk (Boeken en wetenschap, 8 juni) is bang dat ze zich niet populair maakt met de uitspraak: ‘We hebben tegenwoordig het gevoel dat we alles kunnen oplossen. Patiënten denken: we kunnen naar de maan, hoezo kunnen jullie mij niet genezen? Terwijl het soms goed is om ook de eindigheid van het leven te accepteren. Om te erkennen dat dit het was, en vervolgens in alle rust en vrede afscheid te nemen van het leven, vrienden en familie.’

Ze maakt zich in ieder geval bij mij niet populair door te stellen dat ‘het soms goed is om ook de eindigheid van het leven te accepteren’. Het is namelijk altijd goed om de eindigheid van het leven te accepteren. Het moet zelfs. Het is de enige waarheid.

Frans Leliveld, Amsterdam

Annie M.G.

Historicus Willem Melching bepleit de verwijdering van Annie M.G. Schmidt uit de historische Canon van Nederland (Opinie op zondag, 9 juni). Volgens Melching is haar werk te ‘braaf’. Hij verwijst naar Pluk van de Petteflet.

Annie M.G. Schmidt braaf? Melching is misschien niet op de hoogte van Schmidts pleidooi voor de legalisering van abortus in het lied Over Tijd uit de musical Foxtrot (1977), waarin ze allebei manieren opsomt die vrouwen gebruikten om hun zwangerschap af te breken waarin ‘wasbenzine’ dus rijmt op ‘morfine’ en ‘kinine’: En je weet wat ze erbij haalt: / De breinaald.

Hij heeft waarschijnlijk ook nooit gehoord van het protest tegen heteronormativiteit van ons cultuurgoed, uit diezelfde musical: Nooit is er een lied gezongen / Over de verboden kus / Van Romeo en Julius / Want daar zijn we nog niet aan toe / Taboe, Taboe

Schmidt schreef kinderboeken, gedichten en liedteksten soms ging het over Jip en Janneke, soms over abortus. Ze was zeker niet braaf: eerder veelzijdig.

Fien Veldman, Amsterdam

Forum-jongeren

De reportage ‘De redders van onze beschaving’ over een bijeenkomst van FvD-jongeren (Ten eerste, 11 juni) leest als een serie uitspraken uit een oude enquête over de autoritaire persoonlijkheid. Wie de huidige tijd wil begrijpen, leze The authoritarian personality (vn Theodor W. Adorno e.a.) uit 1950. 1950!

Maar vergeet niet: na de jaren 1950 volgden de jaren 1960.

Laurens ten Horn, Schipluiden

Pensioenakkoord

Hoewel ik het wel ‘zielig’ vind voor de veertigers dat het pensioenakkoord voor hen ongunstig uitvalt, wil ik hen als troost even wijzen op alle gunstige regelingen die er bestaan voor veertigers van nu.

Toen wij twintig jaar geleden veertigers waren, waren ieder jaar de schoolboeken weer geheel voor eigen rekening evenals de orthodontist voor de kindjes, en was er bijvoorbeeld geen toeslag voor buitenschoolse kinderopvang (die bestond amper en was niet te betalen). Als zestiger ben ik wat dat betreft altijd een beetje jaloers op de veertiger van nu...

J. Bronneberg, Nijmegen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden