columnmargriet oostveen in haarle

Jongeren op weg helpen kan vaak belachelijk eenvoudiger

null Beeld
Margriet Oostveen

Johan Middelkamp, directeur van Sallandse Wegenbouw in Haarle (135 man personeel, omzet een kleine 20 miljoen per jaar), liet een glossy over zijn bedrijf maken vol hoerawoorden als ‘vitaliteit’ en ‘duurzaamheid’, maar het leukst is toch de laatste pagina, getiteld STOM door de ogen van Johan.

Paar puntjes uit die opsomming:

‘Systemen; als de computer iets niet kan verwerken en dat dan niet de menselijke maat/inbreng gebruikt wordt.’

‘Dat je met vijf zessen een diploma krijgt en met drie achten en twee drieën niet.’

‘Dat onze systemen zijn gebaseerd op wantrouwen i.p.v. vertrouwen.’

Zeg dat wel: stom. Zoals het ook stom is dat er veel te weinig vaklieden zijn. Dat talentvolle handwerklieden afvallen om de taal, of niet per se noodzakelijke theorielessen. En dat jongeren thuis zitten te verkommeren die niet door de loketten van de tegenwoordige verdienhulpverlening passen.

Johan Middelkamp bedacht iets en noemde dat met gevoel voor tijdgeest ‘Dynamisch op Weg’. Of nou ja, bedacht: het is dus belachelijk eenvoudig. Toch wint hij er prijzen mee. Dat zegt wel hoe ver we zijn afgedwaald, vindt Johan.

Mensen vragen hem tegenwoordig wat het ‘kantelpunt’ was voor hem, als sociaal ondernemer. ‘Dan zeg ik altijd: Kantelpunt? Ken je Ronnie uit het dorp? Een bijzondere jongen. Die werkt hier ook al dertig jaar.’

Johan (r), Henk (m), Jan (l) en hun pupillen. Beeld Magriet Oostveen
Johan (r), Henk (m), Jan (l) en hun pupillen.Beeld Magriet Oostveen

Haarle, een dorp met ruim 2000 inwoners aan de voet van de Sallandse Heuvelrug in Overijssel, is een sterk weefsel van verenigingen. Johan is voorzitter van de handbalvereniging, was prins carnaval, zit in de fietsclub en bakt friet voor het goede doel op de jaarlijkse kermis. In de fietsclub hadden ze het eens over jonge ‘nuggers’ (‘niet uitkeringsgerechtigden’). Johans eigen dochter was namelijk even nugger en kwam gelukkig weer snel aan het werk. Maar veel blijven er ook op de bank hangen, omdat ze niet ‘arbeidsfit’ zouden zijn en niemand ze vervolgens verder helpt.

Dus daar spraken ze over bij het fietsen. In de fietsclub kende iemand weer iemand bij het ROC van Twente. Die kende weer iemand bij de stichting voor maatschappelijke dienstverlening De Kern. En nu hebben ze al ruim twee jaar een samenwerkingsovereenkomst waar, zegt Johan met nadruk, ‘geen één’ handtekening onder staat. ‘Omdat wij het anders doen dan de overheid. Die doet alles op basis van wantrouwen. Wij doen het met vertrouwen.’

Mark (niet zijn echte naam met het oog op komende sollicitaties), stopte vijf jaar geleden met zijn hoveniersopleiding, nadat zijn moeder plotseling overleed. Zat jaren verdrietig thuis, met een steeds ernstiger gameverslaving, en niemand kwam kijken. Nu heeft hij zes weken meegedraaid met de slopers van de Sallandse, vertelt hij verlegen in de loods achter het bedrijf. Ze hebben een vlonder van 200 meter in een natuurgebied afgebroken, ‘heel erg leuk’. En nu wil hij weer naar school.

Hou je participatiegeld en alles verstikkende regels maar, dacht Johan. Hun plan paste op één A4-tje: ‘Dat jongeren hier gewoon mogen komen. En dat ze dan uiteindelijk een baan vinden of een opleiding.’

Het ROC verwijst uitvallers door, De Kern begeleidt ze. De jongeren variëren in leeftijd van 15 tot 27 jaar. De jongsten beginnen met klusjes ‘in en om het huis’, een bouwkeet schilderen, wat werken aan belettering of bewegwijzering. Vanaf hun 16de mogen ze mee naar de bouwplaats. Henk Wemmenhove van De Kern kwam als maatschappelijk werker veel bij moeilijke gezinnen en wilde meer doen. ‘En toen stelde Johan zijn werkplaats beschikbaar.’

Nu leert Henk jongens die dat nooit hebben geleerd met bus en trein naar de Sallandse te reizen, desnoods reist hij de eerste dagen mee. Henk leert ze dat je bij ziekte op tijd af moet bellen, omdat je belangrijk bent voor dit bedrijf: ‘De meesten denken al heel lang dat er niemand op ze zit te wachten.’

Jan Nekkers helpt de jongsten dan nog wat met de techniek. Jan werkte 15 jaar in sociale werkplaatsen, was al met pensioen en doet dit nu vrijwillig: hij kent Johan weer uit hun schlagerkoor Spass Muss Sein.

En niemand kijkt naar diploma’s, wel naar waar iemand goed in is. In tweeënhalf jaar zijn zo 55 zogenaamd kansloze jongeren tijdelijk bij de Sallandse komen werken. Daarvan vonden er inmiddels 44 een baan, of ze zijn weer begonnen aan een opleiding. Een zeldzaam hoog percentage.

Er gewoon zijn als het nodig is, zeiden Johan, Henk en Jan. Dat is toch eigenlijk het voornaamste.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden