CommentaarPeter Giesen

Joe Biden, die als geen ander werd geassocieerd met de Washingtonse status quo, verrast door zijn radicalisme

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Maar hij kan klem komen te zitten tussen de wens te breken met het wrede beleid van zijn voorganger en de politieke noodzaak om immigratie te beperken.

Donald Trump twitterde ooit dat klimaatverandering een concept was dat werd bedacht door ‘de Chinezen’ om de concurrentiekracht van de Amerikaanse industrie te schaden. Het is goed nieuws voor de wereld dat zijn opvolger Joe Biden de wetenschap wél serieus neemt. Donderdag presenteerde hij een ambitieus plan om de uitstoot van broeikasgassen in de Verenigde Staten in 2030 te verminderen met 50 tot 52 procent, ten opzichte van 2005.

Zo kunnen Europa en de VS weer samenwerken in de strijd tegen klimaatverandering. Ook China zegt mee te doen, al zal het voorlopig juist meer broeikasgassen uitstoten.

Van meet af aan was duidelijk dat Joe Biden een verademing zou zijn na Donald Trump, alleen al door zijn rustige en fatsoenlijke stijl. Maar de politieke veteraan, die als geen ander werd geassocieerd met de Washingtonse status quo, verrast door zijn radicalisme. Hij wil de ongelijkheid in Amerika aanpakken door de belastingen voor rijken en grote bedrijven te verhogen, terwijl armen een vorm van kinderbijslag krijgen. Hij heeft een mondiale belasting voor internationale bedrijven voorgesteld, zodat multinationals niet meer kunnen uitwijken naar landen met vriendelijke tarieven.

Joe Biden is een oude man met haast, zoals de econoom James Galbraith zei. Hij weet dat hij snel resultaten moet boeken, omdat hij anders zijn toch al zo kleine meerderheid in het Congres zal verliezen bij de tussentijdse verkiezingen van 2022. Maar Biden ziet ook het grotere beeld: in de VS wordt de liberale democratie bedreigd door een autoritair populisme, dramatisch geïllustreerd door de bestorming van het Capitool.

Een liberale democratie die terugvecht moet in elk geval voor sociale cohesie zorgen en haar burgers beter beschermen dan zij sinds de opmars van het neoliberalisme in de jaren tachtig heeft gedaan. Biden heeft de urgentie van dit vraagstuk begrepen en is daarmee een figuur van hoop voor burgers overal ter wereld die vinden dat het kapitalisme socialer en duurzamer moet worden.

Natuurlijk heeft Biden de strijd nog lang niet gewonnen. De kracht van het trumpiaanse populisme kan niet louter worden verklaard door de toegenomen ongelijkheid in de VS. In een Amerika dat steeds diverser wordt, verlangen Trumps aanhangers naar een samenleving die gedomineerd door witte, ‘echte’ Amerikanen.

Biden zal echter moeten tegemoetkomen aan de terechte eis van de Afro-Amerikaanse minderheid om hun hardnekkige achterstand te bestrijden. Daarnaast is de illegale immigratie aan de grens met Mexico een politiek gevaar voor de president. Veel Amerikanen zien dit als een groot probleem, blijkt uit peilingen. Biden kan klem komen te zitten tussen de wens te breken met het wrede beleid van zijn voorganger en de politieke noodzaak om immigratie te beperken. Als Biden de immigratie niet onder controle krijgt, zullen Trump en zijn aanhangers het witte sentiment verder kunnen opstoken. Zeker als de resultaten van Bidens economisch beleid tegenvallen, stijgen de kansen van de Republikeinen op een herovering van de macht.

Dat alles neemt niet weg dat Joe Biden een overtuigende en hoopvolle start heeft gemaakt. Hij laat zien hoe de strijd met autoritaire populisten moet worden gevoerd: rustig en met stijl, maar ook met ingrijpende maatregelen om de samenleving socialer en duurzamer te maken en het leven van gewone burgers te verbeteren.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden