Jihadisten moeten snel terug naar Nederland

De vervolging van jihadis tische oorlogsmisdadigers komt alleen van de grond als we ze terughalen.

De Spaanse politie arresteert een verdachte van ronselen voor Islamitische Staat. Beeld EPA

Nederland zit in zijn maag met zijn jihadisten. De onmenselijke verschrikkingen waarbij deze IS- strijders betrokken zijn geweest en zich wellicht ook zelf schuldig aan hebben gemaakt, doen de emoties hoog oplaaien. De Leidse hoogleraar Edwin Bakker werd collectief afgeslacht toen hij opperde dat Nederland de jihadisten en hun families als verloren zonen uit Syrië moest terug halen. Iets regelen voor de verliezers. Een christelijk reflex, noemde Bakker dat. Maar ook: ze moesten zich hier voor de rechter voor hun daden verantwoorden.

Dat laatste kreeg niet zoveel aandacht in de reacties. De christelijke reflex maakte al zoveel spontane woede los dat er weinig overbleef van het pleidooi om de jihadgangers weer toegang tot Nederland te bieden. Toch is dat precies wat er moet gebeuren. En daar zijn enkele goede redenen voor.

Jihadisten zijn leden van een georganiseerde bende die systematisch misdaden tegen de mensheid heeft gepleegd. Het is een onverdraaglijke gedachte dat plegers van misdaden tegen de bevolking - kinderen, vrouwen, mannen, homoseksuelen - die in gruwelijkheid veel van de genocide-oorlogen van de afgelopen decennia overstijgt, ongestraft zouden blijven.

Steven Adolf is journalist. Hij deed als correspondent verslag van de terreuraanslagen in Casablanca (2003) en Madrid (2004) en volgde de ontwikkelingen in jihadcellen in Marokko en Spanje.

En dat is precies wat er dreigt te gebeuren nu de mechanismen voor de oprichting van een Internationaal Strafhof voor misdaden begaan in deze oorlog falen. Uit frustratie hier over stapte Carla del Ponte uit de VN-onderzoekscommissie voor Syrië. De vervolging van oorlogsmisdadigers komt volgens de voormalige hoofdaanklager in het Joegoslaviëtribunaal niet van de grond vanwege de complexe geopolitieke belangentegenstellingen die er spelen.

Waar de internationale aanpak faalt zou de nationale aanpak moeten slagen. Nederland kan hier niet wegkijken. Onderbuikargumenten dat de jihadisten maar beter in Syrië om zeep gebracht kunnen worden dan terugkeren naar Nederland, zoals eerder gesuggereerd door premier Rutte, zijn moreel onaanvaardbaar. De jihadisten moeten aangepakt worden en Nederland moet daarin zijn verantwoordelijkheid nemen.

Er is ook een belangrijk praktisch argument. Willen we meer greep krijgen op de ontwikkeling van terreurcellen - die hoogstwaarschijnlijk met het verdwijnen van het 'kalifaat' niet eindigt maar van karakter zal veranderen - dan is het nodig zoveel mogelijk informatie te krijgen over hun ronselpraktijken en netwerken.

Juist vorige week publiceerde de ervaren Spaanse terreurdeskundige Fernando Reinares zijn meest recente onderzoek over Spaanse jihadisten. Sinds de aanslagen in Madrid van 2004 heeft Spanje, Reinares in het bijzonder, een reputatie hoog te houden als het aankomt op research naar islamistische terreur. Dat werpt zijn vruchten af: de afgelopen jaren is Spanje uiterst succesvol in het tijdig onschadelijk maken van geronselde jihadisten.

Uit het laatste onderzoek bleek dat de radicalisering in Spanje geconcentreerd is in een beperkt aantal gebieden (Barcelona, Ceuta, Madrid en Melilla). Bijna 80 procent van de 178 gearresteerde jihadgangers en ronselaars kwam uit regio's waar slechts eenderde van de moslimpopulatie van Spanje is gevestigd. De verdeling was dus allerminst gelijkelijk, maar geconcentreerd in bepaalde kernen.

Dat had te maken met het feit dat, anders dan vaak wordt gedacht, niet het internet maar de fysieke contacten met een ronselaar een centrale rol speelden in de radicalisering. De tweede factor was het bestaan van netwerken in de naaste sociale omgeving van andere individuen die waren geradicaliseerd. Dat ging vooraf aan het proces van een neerwaartse spiraal via de sites online.

Die wetenschap heeft een aantal belangrijke praktische gevolgen voor de verdere aanpak en preventie. En wat meer is: elders in Europa zullen dit soort processen op een vergelijkbare manier plaatsvinden. De situatie rond de terreurcel in het Brusselse Molenbeek bevestigt dit patroon. In Nederland zal het waarschijnlijk niet veel anders zijn.

Het terughalen en vervolgen van de jihadisten kan een belangrijke bijdrage leveren aan het in kaart brengen van concentraties van potentiële kernen en personen rond de radicalisering. Dat is essentieel om het preventie, politie- en veiligheidsbeleid op af te stemmen.

De jihadisten moeten terug en wel zo snel mogelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden