Opiniejeugdzorgstelsel

Jeugdzorgstelsel kan een stuk eenvoudiger

In de Tweede Kamer staat vandaag het ‘algemeen overleg Jeugd’ op de agenda. Oud-wethouder Gerrit de Jong stelt voor het jeugdzorgstelsel danig te vereenvoudigen.

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Als een kind bij de dokter komt en het heeft klachten die wijzen op een liesbreuk dan zal de arts meestal een verwijzing geven naar de specialist in het ziekenhuis. Die behandelt het kind en de rekening wordt betaald vanuit de ziektekostenverzekering (ZVW). Bij een volwassene gaat dat net zo. 

Heeft het kind echter klachten die wijzen op een psychische aandoening en verwijst de huisarts naar een specialist dan is het een stuk ingewikkelder gemaakt. Want dan moet de rekening bij de gemeente terechtkomen, anders dan bij een volwassene met ggz-problematiek.

Hoe kan het anders?

Door specialistische zorg altijd vanuit de ZVW te laten betalen, wordt het jeugdstelsel aanzienlijk vereenvoudigd. Jeugdzorg hoort thuis in de zorgverzekering. Jeugdhulp blijft het domein van de gemeente. De gemeente zet zich voor op integrale hulp en opvoedingsondersteuning. 

Preventie en positieve gezondheid zijn bij uitstek zaken waarop lokaal het verschil gemaakt kan worden. Financiële tekorten op jeugdzorg en wachtlijstproblematiek bij gemeenten zorgen voor gespannen verhoudingen. Daarbij zou dyslexie-aanpak helemaal het domein van het onderwijs moeten worden zonder bemoeienis van de gemeente.

Wat levert het op?

Uitvoering van dit idee maakt meerdere ketenpartners blij. Allereerst de huisartsen: zij hoeven zich niet meer te schamen als ze een lokaal jeugdteam passeren bij een verwijzing naar een ggz-instelling. De noodoplossing van een door de gemeente gefinancierde praktijkondersteuner (POH) in de huisartsenpraktijk kan de prullenbak in. 

Vervolgens de ggz-instellingen zelf: zij hoeven zich geen zorgen te maken dat de ene gemeenten een andere verantwoording vraagt dan een andere. De financiële verantwoording is een wirwar van informatiestromen geworden waarin menigeen door de bomen het bos kwijtgeraakt is. De inkoop van jeugdzorg wordt nu op drie niveaus geregeld: landelijk via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), regionaal in diverse samenwerkingsverbanden en gemeentelijk. 

De minister wil sturen op regionale inkoop en via een Algemene Maatregel van Bestuur op faire tarieven. Als de inkoop via de zorgverzekeraars gaat (inkoop en contractering is hun corebusiness) is duidelijk waar de verantwoordelijkheid ligt. 

Een ander probleem dat wordt opgelost, is het woonplaatsbeginsel. Het komt voor dat een kind een behandeling ondergaat bij een door een andere gemeente gecontracteerde partij dan waar het kind geregistreerd is in de gemeentelijke basisadministratie. Als het kind de ene week bij papa woont in plaats A en de andere week bij mama in plaats B, kan de geforceerd geconstrueerde regiogrens gedoe opleveren over welke gemeente nu de rekening moet betalen. 

Een laatste niet onbelangrijk voordeel is dat de overgang van 18- naar 18+, wat nu een probleem is, opgelost is, omdat het kind dezelfde behandelaar kan houden met dezelfde financiering als het de leeftijd van 18 overschrijdt.

Wie is aan zet?

Dat betekent wel dat de wetgeving moet worden aangepast. Uiteindelijk gaat de Tweede Kamer daarover. Wetswijziging is een traject van lange adem. Daarom moet het idee van vereenvoudiging eerst postvatten tussen de oren van politici. Vandaag in het Algemeen Overleg Jeugd zou dat opgepikt kunnen worden. Het adviesorgaan Raad voor de Samenleving kan meedenken over het hoe en waarom. 

Een volgende stap zou kunnen zijn dat het in verkiezingsprogramma’s terechtkomt. In de volgende kabinetsperiode kan het dan ingevoerd worden. Komt dan een kind bij de dokter, is er een eenduidige regeling hoe het verder moet.

Gerrit de Jong is oud-wethouder voor de ChristenUnie op Goeree-Overflakkee.

Lees ook

De val van Midgaard – hoe een jeugdzorginstelling ontspoorde en nu weer werkt aan de toekomst
In januari 2019 maakt Kiemtie een eind aan het leven in de gesloten jeugdzorginstelling Midgaard. Daarna stortte de zorg er helemaal in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden