Jeroen Brouwers is magnifiek

Niet iedere schrijver kan een ongelukkige jeugd hebben

Een van de moderne klassiekers van de Nederlandse literatuur is Bezonken Rood van Jeroen Brouwers. Dit is een roman die wellustig tiert tegen het sterven van het licht; en het is een van de weinige romans waarin een symbolische moedermoord plaatsvindt.

Sindsdien volg ik Brouwers, zijn vorige jaar verschenen roman, Datumloze Dagen was zo goed dat het zonder prijs moest stellen. Maar dat maakt niets uit. Brouwers is een magnifiek schrijver.

Tirade
Afgelopen weekeinde stond er een tirade van hem in deze krant tegen de boekenwereld. Het kwam erop neer dat de roman gedevalueerd is tot een prul. Er is niets tegen om een prul te zijn maar Brouwers denkt daar anders over.

Het draait in de boekenindustrie alleen nog maar om afzet en dat gaat ten kost van de goede literatuur. Literaire schrijvers worden afgezet, worden niet besproken en zo snel als mogelijk verramsjt.

Markt
De literaire schrijver wordt niet beschermd. Het wordt me alleen niet duidelijk in het artikel of dit komt door de hedendaagse cultuur waarin de roman steeds meer een wegwerpartikel is of de markt die dicteert dat wat vandaag niet slaagt, morgen al het veld moet ruimen.

Als dat eerste het geval is, dan zie ik niet hoe schrijvers en uitgevers daar iets aan kunnen doen. Go with the flow, bro. Als het de markt is die het voor de schrijver verpest dan hebben we een nog veel groter probleem want de markt laat zich maar moeilijk sturen door invloeden van buitenaf. Zie de kredietcrisis die nu door de wereld raast.

Toen ik zijn artikel nog een keer las, kwam voor mij naar voren dat de symptomen die Brouwers ziet als verslechtering voor de positie van de romanschrijver eigenlijk het gevolg zijn van het succes van de roman in Nederland.

Mussolini
De vaste boekenprijs waar Brouwers tegen fulmineert heeft er juist voor gezorgd dat menigeen schrijvertje toch nog een voet tussen de voet kreeg. Een stichting als het CPNB zorgt met zijn jaarlijkse Boekenweek – uitvinding van Mussolini - en allerhande activiteiten voor een korstondige, effectieve fixatie op het boek als koopprodukt. Kranten en tijdschriften en andere media die bestaan bij de waan van de dag, nodigen schrijvers uit om lappen vol te schrijven voor de broodnodige verdieping.

De literaire festivals zijn drukker bezocht dan ook. Het zijn schrijvers die zelf begonnen te bloggen omdat ze wat te vertellen willen hebben, niet omdat ze hun boeken niet gepubliceerd krijgen.

Dat al die boeken onbesproken blijven klopt ook niet helemaal. Het publiek is diverser geworden en verschillende auteurs vinden sneller hun weg naar een eigen specifiek publiek dankzij het aanbod van nieuwe kanalen als Internet, podcast en Twitter; de klassieke recensie is een stuk minder belangrijk.

Boekhandels zijn slimmer geworden in het handig inspelen op trends, trekken meer mensen hun boekhandel binnen die langer blijven. Tip voor de boekverkoper: zet eens een koffie-apparaat neer voor al die dolende bezoekers in uw winkel.

Gevulgariseerd
En dit komt allemaal omdat de afgelopen jaren de rol van de schrijver is geëvolueerd of, om het in Brouwers woorden te zeggen, is gevulgariseerd. Hij haalt het voorbeeld van de bijbaantjes aan. Daar is ook iets geks mee aan de hand. Vroeger, voor internet, had de schrijver een bijbaantje omdat hij wel moest.

Tegenwoordig heeft de schrijver in spe vooral zoveel mogelijk rare, vreemde en belachelijke bijbaantjes als mogelijk want dat staat goed op het schrijvers-c.v. En het bekt lekker weg op de televisie als je een blauwe maandag als vuilnisman of dorpsgek in de weer bent geweest. Een ongelukkige jeugd is nog altijd het summum, maar die had Jeroen Brouwers al.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden