Je moet niet alles willen weten wat je kind doet

Ouders zijn te druk om regels consequent te handhaven en een kind met tegenslag goed te coachen.

Beeld Marcel van den Bergh

Orthopedagogen en psychoanalytici bekreunen zich over het hoe en waarom van de grote aantallen jongeren met een burn-out of een depressie, van de harde cijfers over toegenomen drugs- en alcoholgebruik onder jongeren. Waar de geleerden het over eens zijn is dat kinderen in onze tijd te veel worden gepamperd en verwend, te weinig tegenwerping krijgen. Bij gebrek aan sturing en autoriteit weten ze niet goed wat ze met de veelheid aan keuzes aan moeten, ze kruipen weg in de sprookjes van social media en lijken niet goed tegen het leven opgewassen.

In dit kaartspel met jokers en zwarte pieten krijgen alle deelnemers toepasselijke namen. Voor pretparkkinderen draait alles om hun plezier. Pa en ma staan in de rij voor suikerspinnen en shetlandpony's alsof ze niets beters te doen hebben in hun vrije weekend. Curlingouders worden ze ook wel genoemd. Zonder al te veel verbeeldingskracht zie je ze met zo'n idiote bezem driftig over het ijs poetsen. Alle mogelijke pluisjes en takjes worden voor de voeten van het dartele kind weggeveegd.

En dan hebben we ook nog de applauskinderen. Kinderen die hardnekkig worden toejuicht langs de lijn, ook als ze een buitengewoon ranzige pass geven of zich onnodig door de tegenstander laten foppen. Dat ophemelen werkt narcisme in de hand. Uit onderzoek is gebleken dat overgewaardeerde kinderen in vergelijking met kinderen die nuchterder worden bejegend significant meer egoïsme, ijdelheid en egocentrisme vertonen, de angstaanjagende eerste trekken van narcisme.

Als we niet uitkijken worden het kleine Trumpjes die denken dat ze ongestraft kunnen zeggen en doen wat ze willen. Totdat de realiteit ze ruw uit de droom helpt.

Wat we nodig hebben, zo stellen onze wetenschappers, is een nieuw handboek voor ouders, een Spock 2.0, waarin de uitdagingen van deze tijd tot uitgangspunt worden genomen. Waarin staat hoe we, gebruikmakend van de op neurowetenschap en ontwikkelingspsychologie verworven inzichten, van onze kinderen toch weerbare schepsels kunnen maken. En omdat niet iedereen tijd heeft voor het lezen van een boek, krijgen we die wijsheid aangereikt via apps en games.

De autoriteit moet terug. Niet alleen maar bergen liefde, maar veiligheid, duidelijkheid en zekerheid via aanwijzingen op ons telefoonscherm. Een kind kan de was doen.

De vele somber stemmende publicaties over dit onderwerp hebben met elkaar gemeen dat ze wel het hopeloze gedrag van moderne ouders beschrijven, maar niet waar dat vandaan komt.

Alexa Gratama

Het is, denk ik, echt niet zo dat ouders van nu denken dat hun kinderen het alleen maar leuk moeten hebben, dat het beter voor ze is als er geen duidelijke regels gelden. Wat hier in het geding is, is de kwetsbaarheid van de ouder als het zijn of haar kind betreft. Kinderen die verdrietig zijn, teleurgesteld, die het moeilijk hebben, dat is een ramp voor een ouder en is overigens van alle tijden. Zoals mijn moeder vroeger al zei: als een van jullie hoofdpijn heeft, krijg ik het ook.

Een ongelukkig kind roept fysiek voelbare ellende op bij moeders en vaders. Het kind dat thuiskomt met een verhaal over pesten, over niet geselecteerd zijn, tranen vanwege gemiste kansen, betekent een acute knoop in de maag, als het al niet een loodzware steen is. Terwijl je het liefst een potje zou mee janken, moet je sterk, wijs en onafhankelijk optreden. Dat vraagt nogal wat. Je springt als ouder van schots naar schots. Iedere dag zonder gedoe is een dag opgelucht ademhalen.

Wat er veranderd is ten opzichte van vroeger is dat we veel meer van onze kinderen en hun struikeltocht meekrijgen. Whatsapp is de verlengde babyfoon. Kleine en grote zorgen worden onmiddellijk gedeeld, we kunnen 24/7 zien waar we zijn en hoe laat ze in hun bed nog ruzie liggen te maken.

Het andere is dat we toch echt veel drukker zijn dan vroeger. Consequent regels handhaven en een kind met tegenslagen goed coachen kost energie en tijd. Die hebben we met onze volle levens, waarin vaak beide ouders werken en er daarnaast nog van alles moet, veel minder. Kinderproblemen zijn dus al snel ontwrichtend.

Die stress uit de weg gaan door toe te geven, mee te bewegen of obstakels zorgvuldig uit de weg te ruimen, is echter niet in het belang van dat kind en de oplossing valt evenmin in een applicatie te programmeren. Beter is het misschien om je als ouder regelmatig af te vragen: voor wie doe of laat ik iets als het mijn kind betreft? Is dat om mezelf te beschermen, het mezelf gemakkelijker te maken of bewijs ik mijn kind er werkelijk een dienst mee?

En verder toch maar wat meer loslaten, telefoon uit, ruimte en vertrouwen geven, niet alles willen weten wat ze doen.

Alexa Gratama is jurist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden