Column Aleid Truijens

Je kunt onderwijs niet afstemmen op een toekomst die we niet kunnen voorspellen

Nog even over curriculum.nu.

Dat het onderwijs wéér jarenlang in staat van verbouwing zal zijn, vind ik een treurig vooruitzicht. Het werken met nieuwe doelen zal tijd en energie vergen van toch al overbelaste leraren. Nog belangrijker: twee kolossale problemen, de kansenongelijkheid en het grote aantal slechte lezers, worden niet aangepakt en zullen verergeren.

Vorig week sloeg ik één vraag over: waarom moeten we eigenlijk een compleet nieuw curriculum optuigen voor het basis- en voortgezet onderwijs? We hebben toch ‘kerndoelen’ voor alle vakken? Het standaardantwoord, van overheid en onderwijsraden, is: wat kinderen nu leren, voldoet niet in de toekomst. De laatste herziening van de kerndoelen dateert van 2006, ‘van vóór de smartphone!’. Over tien jaar lachen we ons wéér rot: de makers van curriculum.nu gebruikten nog een smartphone! Haha!

Je kunt onderwijs niet afstemmen op een toekomst die we niet kunnen voorspellen. Echt ‘toekomstproof’ onderwijs staart zich niet blind op media en devices die nu in zwang zijn, maar zorgt dat leerlingen elke toekomst aankunnen. Nu en straks is het belangrijk dat mensen goed kunnen lezen en schrijven, verbanden kunnen leggen, simpele berekeningen kunnen maken en kennis van de wereld hebben. Wie weinig heeft geleerd, staat hulpeloos in een onbegrijpelijke, bedreigende chaos. Het maakt niet uit of je de krant en een gebruiksaanwijzing leest van papier of een telefoon, áls je ze maar kunt lezen.

Optellen, delen en vermenigvuldigen blijven dezelfde handelingen, hoe de technologie zich ook ontwikkelt. Er kan best iets bij, zoals digitale vaardigheden of statistiek. Die voeg je gewoon toe aan de bestaande kerndoelen. Ze zijn kraakhelder geformuleerd, niet gekleurd door enige ideologie, en door iedere creatieve leerkracht naar eigen inzicht te bereiken.

Dat alles kun je van curriculum.nu helaas niet zeggen. Wie de ‘conceptvoorstellen’ voor de negen ‘leergebieden’ wil doorgronden, moet zich door lange lappen wollige tekst worstelen. De voorstellen zijn gekleurd door onderwijsgeloof. Ze ademen vaak de geest van de 21st century skills, waarbij communiceren, samenwerken en reflecteren van groter belang worden geacht dan kennis en basisvaardigheden. Telkens is er de aanname dat leerlingen al doende vaardigheden vanzelf onder de knie krijgen en kennis construeren. Steeds zie je dat vorm en presentatie de inhoud verdringen.

Kinderen moeten ‘Standaardnederlands’ beheersen, staat er - jawel. Hoe dat wonder tot stand komt, lees ik dan weer niet. Was er in de oude kerndoelen op de basisschool sprake van regels voor spelling en interpunctie, in de nieuwe voorstellen zijn beide (samen met ‘layout’) weggemoffeld onder ‘effectief communiceren’. Het zijn cosmetische details geworden.

Begrijp me goed, ik ben dol op de ‘rijke teksten’ die curriculum.nu bezingt, en vind niets mooier dan een kind dat verzonken is een boek. Ook snap ik, net als leraar Jeroen Steenbakkers (Opinie, 13 juni 2019), dat je dingen beter begrijpt in hun context en lijkt het me heerlijk om te ‘reflecteren op taalgebruik en taalvariëteiten’. Maar goed Nederlands en een sprankelende woordenschat komen op die manier niet zomaar vanzelf aanwaaien. Je wordt er later wel op beoordeeld.

Lezen en schrijven zijn geen natuurlijke processen; zij vergen eindeloze instructie, oefening en herhaling. Kinderen hebben het recht om dat goed te leren. Nu verlaat 30 procent de basisschool als ondermaatse lezer. Dat zet ze voor de rest van hun leven op achterstand.

Hoe we voorkomen dat veel jongeren semi-analfabeet zijn, het sollicitatieformulier niet begrijpen, geen mailtje kunnen schrijven, ‘die meisje’ zeggen en ‘hij verteld’ schrijven – zeer stigmatiserend –, dat lees ik in geen enkele conceptbouwsteen van curriculum.nu. Als deze voorstellen doorgaan zijn die kinderen slechter af.

Aleid Truijens schrijft over onderwijs, opvoeden en opgroeien. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden