Je kan intolerantie geen halt toeroepen door met een spandoek over straat te lopen

Foto de Volkskrant

In Amsterdam wordt op 18 maart een optocht gehouden tegen racisme. Maar niet zomaar tegen racisme: het doel van de actie is zorgen dat bij de gemeenteraadsverkiezingen, drie dagen later, geen racisten in de Amsterdamse gemeenteraad terechtkomen. Volgens het organiserend comité dreigt dat namelijk te gebeuren, nu het Forum voor Democratie zich verkiesbaar heeft gesteld. Tientallen organisaties hebben zich aangemeld voor de bijeenkomst, waaronder lokale afdelingen van de PvdA, GroenLinks en de SP.

Een probleem is nu, dat er ook verscheidene groepjes meedoen die minder fris zijn, zoals de Internationale Socialisten (IS), de Antifascisten (AFA), de communisten (NCPN), en allerlei vage types met Erdoganistische en/of antisemitische sympathieën. De verontwaardiging daarover neemt inmiddels toe, de Partij voor de Dieren heeft zich al teruggetrokken. Maar lokale GroenLinkser Rutger Groot Wassink houdt voet bij stuk, blijkt uit een interview met AT5: 'GroenLinks is een linkse partij. Dat er ook andere clubs zijn, vind ik op zich niet zo erg. Het gaat erom dat we onverdraagzaamheid en intolerantie in de stad een halt toeroepen. En dat daar dan clubs bij zijn die niet helemaal mijn politieke stijl of vorm hebben... ja, dat is dan zo. Ik denk dat het heel belangrijk is om met elkaar een statement af te geven juist tegen intolerantie en onverdraagzaamheid.'

Wat hier misgaat, begint met de gedachte dat intolerantie en onverdraagzaamheid dingen zijn die je een halt kunt toeroepen door met een spandoek over straat te lopen. Dat is niet zo, en al helemaal niet met een boodschap die gericht is tégen een politieke concurrent. Op zichzelf snap ik de behoefte om te demonstreren als je ergens bezorgd over bent - dat is trouwens niet waar, ik snap die behoefte eigenlijk niet zo goed - maar hoe dan ook: als je echt heel erg boos bent, moet je vooral de straat op gaan, ook dat hoort bij een democratie.

En als er dan allemaal enge clubs meelopen? Groot Wassink zegt: 'Ja, dat is dan zo.' Dat betekent in het beste geval: 'Helaas!', en in het slechtste geval: 'Nou en?'

In ieder geval vindt hij dat het doel de middelen heiligt, en accepteert daarmee dus bewust het risico dat zijn aanwezigheid meer glans geeft aan die engerds. Dat naïeve toeschouwers zullen denken: 'Och, als die lieve GroenLinksers met ze meelopen, zullen die antifascisten ook wel niet zo eng zijn.' Om nog maar te zwijgen van het risico dat hij vanaf nu óók met extreemlinks zal worden geassocieerd.

Vroeger hoorde je nog wel eens dat een mens de optelsom is van zijn daden, maar de laatste tijd krijg je de indruk dat een mens toch vooral een optelsom is van iedereen met wie hij wel eens heeft samengewerkt. Studio's brengen films die miljoenen hebben gekost niet in de bioscoop omdat er één acteur in zit die wordt verdácht van seksueel wangedrag, het straatbeeld moet worden aangepast omdat niemand zich meer wil associëren met de wandaden van de afgebeelde oorlogsmisdadiger. Als je een beetje wilt meedraaien in 2018, moet je toch minstens een uurtje per dag afstand nemen.

Wat dat betreft is het verfrissend dat Groot Wassink zich weinig aantrekt van de mensen met wie hij optrekt. Als je iets wilt bereiken, kun je nu eenmaal niet een volstrekt homogene bubbel om jezelf heen in stand houden, gezuiverd van elk dubieus geluid. En hebben de communisten niet de nazi's voor ons verslagen? Soms is de vijand van je vijand nu eenmaal tijdelijk je vriend.

Maar toch. Het grote verschil is dat die nazi's van toen, ook echt de nazi's waren. De demonstratie van 18 maart brengt allerlei clubjes samen tegen een abstracte vijand, namelijk 'racisme', dat als het ultieme kwaad geldt. En ja, inderdaad, tegen racisme heiligt het doel bijna alle middelen.

Maar omdat je racisme in algemene zin niet kunt bestrijden, is deze keer dus gekozen voor FvD-lijsttrekker Annabel Nanninga, want zij is van de partij van Thierry Baudet, en die heeft op zijn beurt, volgens het organiserende comité, nauwe banden met een Amerikaanse racist.

Eigenlijk is het heel simpel: ík ben een optelsom van mijn daden, de ánder is vooral met wie hij een biertje drinkt.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.