ColumnSheila Sitalsing

Je hebt je naar voren geëlleboogd als EU, want: wij gaan dat handelsvarkentje wassen, let op

‘Geopolitiek’ zal het nieuwe Europa zijn, zo beloofde Ursula von der Leyen onlangs bij de presentatie van haar nieuwe Europese Commissie. Vormgevers van een betere wereldorde zullen we zijn, zei ze, en in haar ogen glom de hunkering naar een hoofdrol op het wereldtoneel.

Het werd ook wel verdorie tijd na decennia van de ene belediging na de andere. Eerst hadden ze in Brussel jarenlang moeten aanhoren dat de Europese Unie niet eens een telefoonnummer had waar een wereldleider heen kon bellen voor overleg – in het volstrekt hypothetische geval dat een beetje wereldleider dat überhaupt zou willen. Daarna moesten ze telkens weer aanhoren dat Amerika de oorlogen uitvecht, tot diep in Europa’s eigen achtertuin op de Balkan, terwijl Europa de vaat doet. En toen het opnieuw hommeles was aan de Europese grenzen, in Oekraïne, en de Europese Unie zich voor haar doen enorm liep te manifesteren in Kiev, bleek dat de Amerikanen allang van alles aan het bedisselen waren en ‘Fuck the EU’ tegen elkaar zeiden in een telefoongesprek – iemand had boosaardig een opname daarvan laten uitlekken.

Klaar, besloot Von der Leyen. Donald Trump heeft de paraplu waar we met z’n allen zo comfortabel onder hebben zitten schuilen ingeklapt, nu zal Europa zijn eigen stormvaste plu opsteken, zo’n asymmetrische met een punt die niet omklapt bij windkracht 10, getest op de Technische Universiteit van Delft. In alle uithoeken van de wereld zullen ze voortaan met hulpvragende ogen naar Brussel kijken voor wereldleiderschap.

Maar tussen droom en daad staan Isabelle Diks in de weg en Lilianne Ploumen. Die blijken het handelsverdrag tussen de Canada en de EU te kunnen laten wankelen, in een hoefijzervormige alliantie met de nationalisten van FvD en PVV die sowieso tegen alles zijn waarvoor je de dijken over moet. Bezwaar op bezwaar hebben ze gestapeld, tegen hormonen en chloor en de mogelijkheden om handelsgeschillen te beslechten. Of de tocht door alle Kamers van de volksvertegenwoordiging tot een goed einde voor het kabinet zal komen, is onzeker.

Daar sta je dan, als Europese Commissie. De Wereldhandelsorganisatie is ingestort nadat afgelopen december door toedoen van de Amerikaanse president het WTO-onderdeel dat bij handelsconflicten beslist stil is komen te liggen. Daar was een hoop ontzetting over – iets té veel voor een orgaan dat al langer op een dood spoor zat en waarin de rijke landen jarenlang minder ontwikkelende landen klein hebben kunnen houden ten gunste van Amerikaanse en Europese boeren.

Je hebt je naar voren geëlleboogd als Europese Unie, borst vooruit, want: wij gaan dat handelsvarkentje wassen, let op, er zijn meer wegen die naar wereldhandel leiden, kijkt u mee, wereld. En dan blijkt het schier onmogelijk te zijn om alle kikkers in de kruiwagen te houden voor het bekrachtigen van één bilateraal verdragje met één handelspartnertje in Noord-Amerika.

Zoiets heet democratie, en al die inspraak en tegenspraak en zelfbeschikking blijkt ontzettend onhandig te zijn bij het nastreven van geopolitieke ambities. Een Europese defensiesamenwerking die zo soepel loopt en zo sterk is dat ze de ‘hersendode’ Navo kan vervangen? Succes ermee. Een gemeenschappelijk antwoord op het opstomende China, dat met Huawei en havens diep in de Europese haarvaten aan het doordringen is? Lastig, lastig. De rest van de wereld op sleeptouw nemen bij het bevechten van klimaatverandering? Uit Boedapest en Warschau klinkt hoongelach.

’s Nachts, wanneer ze woelend in bed ligt, zal het soms heel even door Von der Leyens hoofd flitsen: wat moet besturen in China toch eenvoudig zijn. Of in de Verenigde Staten, waar de verleiding om de rechterlijke macht naar ’s leiders hand te zetten tastbaar is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden