COLUMNSheila Sitalsing

Je gelooft dat Segers van de ChristenUnie het meent wanneer hij zichzelf ongunstig recenseert

null Beeld
Sheila Sitalsing

Het inzicht komt altijd achteraf, net als de ideeën over hoe het anders beter kan, en soms de spijt. Het is dan ook vier weken voordat Nederland een nieuwe Tweede Kamer kiest dat in een (erg mooi) vraaggesprek in de Volkskrant met Gert-Jan Segers, leider van de Christen-Unie, de volgende passage staat:

Vragenstellers: ‘Bij de toeslagenaffaire was de kritiek dat de Kamer tekortschoot in haar controlerende taak, vooral door een gebrek aan dualisme. U heeft daaraan bijgedragen door met de coalitie alles iedere week af te stemmen met het kabinet.’

Segers: ‘Ik denk daar nu wel veel over na. Om ongelukken te voorkomen, heb je coalitieoverleg nodig. Maar dat gaat inderdaad ten koste van de tegenmacht, van het dualisme. En dat heb je ook nodig om een kabinet scherp te houden. Het is weleens heel monistisch geweest, heel dichtgetimmerd.’

Zoveel introspectie bij de leider van een partij die vier jaar deel heeft uitgemaakt van een regering, kom daar maar eens om bij de andere drie van de coalitie. Misschien speelt mee dat je eerder gelooft dat Segers het gewoon meent wanneer hij openlijk worstelt en zichzelf ongunstig recenseert, dat hij eerlijk is wanneer hij ‘Poeh ja’ zucht over zaken waar hij vóór heeft gestemd terwijl hij eigenlijk tegen was. Omdat het moest vanwege de coalitie. Meeregeren is, zegt hij, ‘soms een spijkerbed’.

De kritiek op het monisme, en op een parlement waarvan het coalitie-deel de macht niet controleert maar fungeert als stempelmachine, is zo oud als Frits Bolkestein. De oplossing – niet alles dichtsmeren bij de formatie van een nieuw kabinet, dunne regeerakkoorden afsluiten op hoofdlijnen waardoor er ruimte overblijft in het politieke debat tussen Kamer en kabinet – ook.

Zo mooi wordt het nooit. Regeerakkoorden zijn alleen maar dikker geworden in plaats van dunner. Hét kenmerk van Ruttes kabinetten is de wekelijkse vergadering met kopstukken uit parlement en kabinet, om uit te sluiten dat een parlementariër van de coalitie zich per ongeluk ontpopt tot kritische controleur van de macht. En als er eens eentje weigert mee te kwaken met de kikkers in de kruiwagen – Pieter Omtzigt, van het CDA en eenmansoppositie bijvoorbeeld– is de Trêveszaal te klein.

Ook Segers zegt te hopen ‘dat een volgend kabinet over een paar grote thema’s ambitieuze afspraken kan maken. Bijvoorbeeld over de arbeidsmarkt, het belastingstelsel en volkshuisvesting. Andere onderwerpen kun je dan overlaten aan de vrije krachten tussen kabinet en Kamer. Dan hoeft niet álles op maandagochtend tijdens het coalitieoverleg besproken te worden.’

Ten strijde trekken tegen te dikke regeerakkoorden is geen hobbyisme. Dichtgetimmerde coalitieafspraken betekenen bizar ingewikkelde wetgeving (Segers: ‘Als je vanaf de maan toekijkt, vraag je je toch af, hoe kom je erbij?’), bizarre wetgeving is onuitvoerbaar, onuitvoerbaarheid leidt tot Kafka aan de loketten van de belastingdienst of de schuldhulpverlening, Kafka leidt tot ellende in het land. Lees in dit verband ook het interview met Maarten Camps, de bestuursvoorzitter van het UWV, verderop in deze krant.

Er wordt al heel lang over geklaagd, er zijn boekenkasten over volgeschreven, er komt in de volgende regeerperiode een parlementaire enquête over de uitvoering van overheidsbeleid waarin dit (opnieuw) een van de constateringen zal zijn.

Opletten hoe dik het regeerakkoord van het nieuwe kabinet (Ploumen I, of Ouwehand I, of Hoekstra I, of heel misschien Rutte IV) straks zal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden