ColumnPeter Middendorp

Jarenlang met liefde een kast ingericht, blijk je al die tijd een smeerlap te zijn geweest

Ik ben opgevoed in een vrouwenhuishouden en ook in de Blokkerwinkel van mijn ouders hadden vrouwen de belangrijkste stem. Ik ging er dus van uit dat ik wel een fatsoenlijk vrouwbeeld zou hebben en dat je daarvan wel iets zou kunnen terugzien in mijn boekenkast, maar ik schrok van wat ik daar aantrof.

Mannen, allemaal mannen, alleen maar mannen. Het rijtje af: Auster, Cheever, Ellis. Camus, Flaubert, Houellebecq. Fallada, Roth, Sebald. (Ja, ze staan wat willekeurig.) Fante, Frantzen, Fitzgerald, de hele Ernest fucking Hemingway.

Ik had het niet eerder gezien, maar vanaf nu zou het altijd zichtbaar blijven: ook in mijn kast regeerde, om met de ‘radicaal feministe’ Andrea Dworkin te spreken, ‘de heilige, mannelijke drie-eenheid: seks, geweld en dood’.

Ik moest even bijkomen van mijn vrouwenhaat; nooit geweten dat ik zo’n hekel aan vrouwen had. Hoe slecht was het eigenlijk gesteld met mijn waardering voor vrouwen, mijn belangstelling en persoonlijkheid? Of viel hier, als ik er even mijn best op deed, misschien nog iets op af te dingen?

De meeste boeken zijn geschreven door mannen, daar doe je verder weinig aan. Dus eigenlijk zou alles wat voor de eerste feministische golf is verschenen niet mogen meetellen. Vrouwen schreven niet. Of ze publiceerden onder een mannennaam. Er waren trouwens ook veel bekende mannen die hun boeken door hun echtgenotes lieten schrijven, zoals ook weer bleek uit de recente biografie van Susan Sontag.

Dan is er de vraag: wat zegt dat, ‘meer’? Wat betekent het? Op zichzelf is hoeveelheid geen belangrijk criterium. De wereld en de emancipatie verkeren in de fase waarin alles moet worden geteld, gewogen en gemeten. Hoeveel vrouwen? Hoeveel spreektekst? Hoelang zijn ze in beeld? Met het verschil wordt een verschil in kwaliteit gesuggereerd en daarop wordt een moreel oordeel gebaseerd. Minder is onderdrukking.

Kwantitatieve misverstanden ontstaan automatisch in ons hoofd. Van veel maken we goed, van meer beter en best. In een tunnel in Emmen hangt sinds enige jaren ‘het grootste lichtkunstwerk van Europa’. Vanaf de uitverkiezing werd dit voor Emmenaren ‘het mooiste lichtkunstwerk van Europa’ en dat zal het altijd blijven, al rijden ze er dagelijks langs – de waarheid van hun ogen doet niets meer af aan het misverstand.

Mijn indruk is: de bedenkers van de prijs hebben op het kwantitatieve misverstand gespeculeerd – dit misverstand was gepland. De ideologische vrouwentellers en -wegers verdenk ik eerlijk gezegd van hetzelfde. Zodat je je schuldig moet voelen, betrapt door je eigen boekenkast. Jarenlang met liefde een kast ingericht – alleen de allermooiste mochten erin – blijk je al die tijd een smeerlap te zijn geweest.

Tot slot zou ik nog willen aanvoeren dat de meeste boeken op mijn planken worden bevolkt door bange, witte mannen van middelbare leeftijd en dat zij, nadat ze zich misschien tijdelijk hebben kunnen laven aan seks en geweld, met strakke hand naar hun ondergang worden geleid. Dat zou je ook vrouwvriendelijk kunnen noemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden