Opinie

Jan Terlouws peuleschil - de overstap op hernieuwbare energie - is een loodzware opgave

Zeker niet over 10, maar ook niet over 30 jaar kan ons land louter op zonne- en windenergie draaien.

Jan Terlouw: 'We kunnen over tien jaar honderd procent duurzaam zijn.' Beeld Hollandse Hoogte / Herman Engbers

De aanpak van het klimaatvraagstuk is bij de kabinetsformatie een belangrijk thema. Volgens Jan Terlouw is het 'een peuleschil over te gaan op hernieuwbare energie' (Volkskrant, 22 juli). Een jaar geleden zei hij: 'Het is ontzettend simpel. Als we echt willen kunnen we in tien jaar 100 procent duurzaam zijn. Een peuleschil. Er is duurzame energie in overvloed en we kunnen alles, technisch en ook economisch. Er zijn allerlei kosten-batenmodellen die dat aantonen.'

Heeft Jan Terlouw gelijk? Is een volledige overstap op hernieuwbare energie voor ons land een peuleschil? Een eerste probleem is dat Nederland niet over bergen beschikt en daarom nauwelijks waterkracht heeft.

Ook hebben we weinig grond voor het telen van energiegewassen. Grootschalige winning van energie uit biomassa lijkt daarom niet mogelijk, tenzij we deze biomassa duurzaam uit het buitenland kunnen halen.

Daarnaast is het bij ons minder makkelijk om windturbines te plaatsen zonder hinder voor omwonenden te veroorzaken, vanwege onze relatief hoge bevolkingsdichtheid. Het is dus niet vreemd dat we in Europa, zoals Jan Terlouw zegt, 'onderaan bungelen met duurzame energie'.

Thans komt 6 procent van onze energie uit hernieuwbare bronnen. Kan dat over tien jaar 100 procent zijn? Het buitenland zal ons hier niet echt bij kunnen helpen. Vrijwel alle energie zullen we in Nederland zelf moeten winnen. Zonnecellen en windturbines zullen dan een zeer grote rol moeten spelen.

Eind 2016 stond in Nederland 4.206 megawatt aan windturbines, waarvan 77 procent op land. Per hectare grondoppervlak namen we met dit vermogen in Europa de derde plaats in, na Duitsland en Denemarken. Het huidige kabinetsbeleid is erop gericht om in 2023 over ongeveer 10 duizend megawatt windvermogen te beschikken, waarvan zo'n 4.000 megawatt op de Noordzee.

Eind 2016 was het opgesteld zonnecelvermogen in ons land 1.955 megawatt. Daarmee waren we per hectare grondoppervlak in de Europa vijfde en was onze prestatie vergelijkbaar met Frankrijk, Spanje, Malta en Cyprus. Denkbaar is dat we in 2023 over 10 duizend megawatt zonnecelvermogen beschikken.

Als we onze finale energievraag geheel met zonnecellen en windturbines willen dekken, ieder voor ongeveer de helft, dan moeten we doorgroeien naar ten minste 400 duizend megawatt zonnecelvermogen en, voornamelijk op zee, naar 100 duizend megawatt windvermogen. Je hoeft geen expert te zijn om te begrijpen dat dit onmogelijk binnen tien jaar gerealiseerd kan worden. Ook in dertig jaar lukt dit zeker voor de zonnecellen niet. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schat dat we in ons land op alle daken zo'n 70 duizend megawatt kwijt kunnen. Om vervolgens op 400 duizend megawatt uit te komen zouden we meer dan twee keer het grondoppervlak van de provincie Utrecht met zonnecellen moeten bedekken.

Daarnaast is er een ander probleem. Omdat de zon 's nachts niet en in de winter weinig schijnt en wind niet altijd beschikbaar is, moet heel veel opgewekte energie worden opgeslagen. Ook moeten we veel nieuwe, omvangrijke systemen voor transport, distributie en gebruik van diverse energiedragers aanleggen. Dit kost veel tijd, veel geld en het overwinnen van veel weerstanden.

De conclusie is duidelijk: overstappen op honderd procent duurzame energie, voornamelijk uit zon en wind, is onmogelijk binnen tien jaar te realiseren. Daarvoor hebben we de apparatuur, de energie, de mankracht, de infrastructuur, het geld en de maatschappelijke flexibiliteit niet.

Ook binnen dertig jaar is het, met de huidige kennis, kosteneffectief niet mogelijk. Daarom zullen we, om de klimaatdoelstelling van Parijs te halen, ook andere technieken moeten inzetten, waaronder het afvangen en opslaan van koolstof bij het gebruik van fossiele brandstof. Daarnaast zullen we het teveel aan CO2 dat in de lucht zit er de komende tientallen jaren weer uit moeten halen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden