Jan Slagter veranderde van opvatting over kernenergie: 'Het is slecht voor ons allemaal, dat heeft niets met links of rechts te maken'

180 graden

Max-omroepbaas Jan Slagter (63) veranderde van mening over kernenergie. 'Politici gaan daar veel te laks mee om. Het is struisvogelpolitiek.'

Jan Slagter Beeld Ivo van der Bent

Oude opvatting

'Milieu is een geitewollensokkengebeuren. Je zet een knop om en dan is er licht in huis of gaat de wasmachine draaien. Verder dacht ik er niet over na. Zo was ik voorstander van kernenergie als belangrijke energiebron, zonder me druk te maken over eventuele risico's voor het milieu. Dat bleef zo na de ontploffing in de kerncentrale van Tsjernobyl in 1986. Ik was toen 32 jaar. Het raakte me niet. Je mocht geen groente meer uit je moestuin eten. En de koeien moesten op stal. Daar lag ik geen nacht wakker van. Ik was ook helemaal niet geïnteresseerd in de discussie over kernenergie die op de ramp volgde. De sfeer was: als je links was, was je tegen kernenergie. Als je rechts was, was je voor. Ik was in die tijd wel links, maar niet als het ging om kernenergie.'

Het kantelpunt

'In januari vorig jaar bezocht ik voor het tv-programma Max Maakt Mogelijk de laatste bewoners van Tsjernobyl in Oekraïne. Na de ramp in april 1986 moesten inwoners meteen het gebied verlaten, 135 duizend mensen zijn toen geëvacueerd. Maar 1.200 burgers konden niet leven met de verplichte verhuizing, zij hechtten te zeer aan hun geboortegrond. De Sovjet-Unie liet oogluikend toe dat zij terugkeerden naar hun woningen. Voorwaarde was dat ze geen kinderen hadden en dat ze het gebied nooit meer zouden verlaten vanwege het besmettingsgevaar. Van deze 1.200 mensen zijn er nu nog 120 in leven. Ze zijn nu 70, 80 jaar oud en leven in een soort niemandsland, want er is helemaal niets meer in het gebied. Ze hebben weinig te eten, geen medicijnen en hun huisjes staan op instorten. Ik heb een aantal van die ouderen bezocht om te kijken hoe we ze het best kunnen helpen. Zelf mocht ik niet langer dan vijf dagen in het gebied blijven, want er is nog steeds stralingsgevaar. Het zal pas over een paar honderd jaar weer een beetje bewoonbaar zijn.

'Ik ben ook bij de kernreactor geweest die was ontploft. Ik vond het schokkend om te zien hoeveel impact die explosie heeft gehad op de mensen en de flora en fauna. Niet alleen in Oekraïne, maar zelfs in Duitsland is er nog een gebied waar je de paddestoelen die in het wild groeien niet kunt eten. Door dit bezoek ben ik anders over kernenergie gaan denken.'

Nieuwe opvatting

'Het is niet meer van deze tijd en ook niet verantwoord om nog kerncentrales te hebben. Stel dat er in Nederland iets gebeurt met een van onze twee kerncentrales. Of met een van de 58 kerncentrales in Frankrijk, dan kunnen ook grote delen van Nederland onbewoonbaar worden. In 2010 zijn er meer dan duizend incidenten in Franse kerncentrales geweest. Ze schijnen sterk verouderd te zijn. Het is toch van de gekke dat er ook na de ramp in 2011 bij het Japanse Fukushima nog overheden zijn die doorgaan met kernenergie? Het risico op een kernongeluk is misschien klein, maar het is er wel. Politici gaan daar veel te laks mee om. Het is struisvogelpolitiek. Voor terroristen zijn kerncentrales ook potentiële doelwitten. Ik raad alle Kamerleden aan een bezoek te brengen aan Tsjernobyl. Daar voel je, ruik je, proef je de stilte en leegte die er heersen. Het is een spookgebied geworden door die ene ramp. Ik mis visie en discussie hierover in de politiek. Kernenergie is slecht voor ons allemaal. Dat heeft niets met links of rechts te maken.

'Daarbij leveren die twee kerncentrales in Nederland ons maar 5 procent energie op. Waarom sluiten we die dingen dan niet?'

Jan Slagter Beeld Ivo van der Bent

'En wat te denken van het kernafval? Sommige radioactieve reststoffen blijven honderden jaren stralen. We stoppen het onder de grond. Maar daar kun je toekomstige generaties toch niet mee opzadelen?

'Als we in Europees verband besluiten alle kerncentrales te sluiten, geloof ik echt dat er ook grote stappen zullen worden gezet op het gebied van duurzame en schone energie. Dat zou nou mooi zijn. En dat klinkt uit mijn mond best bijzonder, want ik ben nooit zo'n milieufreak geweest.'

Het effect

'Ik denk meer na over mijn eigen energiegebruik. Vroeger liep ik bij het verlaten van mijn huis niet terug naar boven als het licht op zolder nog brandde, nu doe ik dat wel. Als ik 's avonds door de stad rijd en de lege kantoorpanden zie waar nog volop licht brandt, dan denk ik: hè, wat zonde. Dat is een nieuwe ervaring.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.