Opinie Branden in Maleisië

Jammer dat een beter milieubeleid meestal komt na een catastrofe

In ongunstige omstandigheden kan de uitbreiding van plantages in Indonesië en Maleisië uitgroeien tot een grote ecologische en humanitaire ramp, waarschuwt Emilie Rost, werkzaam in duurzame ontwikkelingssamenwerkingen in Azië.

De skyline van Singapore gehuld in nevel, 13 september 2019. Beeld AFP

De pepernoten liggen in de schappen, de truien zijn uit de kast en de kortere dagen kondigen de herfst aan. Met de daling van de temperatuur verschuift het leven in Nederland zich als vanzelf van buiten naar binnen. Ook in Singapore blijven we deze maanden binnen, for ‘that time of the year’. Deuren en ramen worden hermetisch afgesloten en met een koude versnapering worden herinneringen opgehaald aan die gitzwarte herfst van 2015, zij het rond de airconditioning. Sinds augustus de eerste zweem penetrante geur de stad in dreef en de gebouwen aan de horizon verdwenen in een dikke mist, was het nieuwe ‘brandseizoen’ een voldongen feit.

2 miljard ton koolstof

Transboundary haze pollution heet het, oftewel grensoverschrijdende luchtvervuiling, afkomstig van branden in buurlanden Indonesië en Maleisië. In Singapore niks nieuws, maar niettemin ieder jaar weer een bron van irritatie met vergaande gevolgen voor mens en milieu. De oorzaak is, net als in de Amazone, te herleiden tot de landbouw. Grote stukken land worden ontdaan van hun vegetatie en in brand gezet om land vrij te maken voor akkerbouw. Alhoewel de techniek al duizenden jaren wordt toegepast door inheemse stammen en kleinschalige boeren, is haze een verschijnsel van de laatste decennia.

De oorzaak: ongecontroleerde en vaak illegale uitbreiding van plantages, vooral voor de productie van palmolie en papier. Dit heeft geleid tot massale ontbossing van het regenwoud en, minder bekend, ontwrichting van CO2-rijke veengebieden.

Tropisch veen bestaat uit dikke lagen organisch materiaal van rottende planten, hout en wortelresten, overdekt met stilstaand water. Dit Indonesische ecosysteem fungeert als een krachtige bron van CO2-absorptie. Echter, om de grond geschikt te maken voor landbouw, wordt het veen drooggelegd door kanalen, waardoor de bovenste lagen opdrogen tot turf. Eenmaal ontvlamd, leidt dit tot zware branden en giftige rook die, volgens Wetlands International, jaarlijks 2 miljard ton aan koolstof uitstoot.

Humanitaire ramp

In ongunstige omstandigheden kan dit uitgroeien tot een grote ecologische en humanitaire ramp. De ernst daarvan openbaarde zich in 2015, toen de haze leidde tot een regionale crisis in zuidoost-Azië. Als gevolg van weerfenomeen El Niño was het droge seizoen aanzienlijk droger en langer dan normaal. Aangestoken branden op akkers leidden binnen een mum van tijd tot bos- en turfbranden zonder weerga. Dit veroorzaakte luchtvervuiling van het giftigste soort, met ernstige gevolgen voor het openbare leven in binnen- en buitenland. Alleen al in Indonesië werden 140 duizend luchtweginfecties gemeld in door haze verstikte gebieden. Op de piekmomenten werd het openbare leven in meerdere landen, waaronder Singapore, stilgelegd.

Naar verwachting wordt deze crisis dit jaar niet geëvenaard, mede dankzij maatregelen in Maleisië en Indonesië om branden tot een minimum te beperken. Jammer blijft het dat een beter milieubeleid meestal komt na een catastrofe. Schone lucht is een publiek goed en een mensenrecht.

Emilie Rost werkt aan duurzame ontwikkelingssamenwerkingen in Azië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden