'IS verliest als onze gematigde Arabische partners van dit conflict een burgeroorlog binnen de islam maken'

Er zijn drie dingen waarover je niet te licht moet denken: trouwen, een huis kopen en oorlog voeren. We staan op het punt dat laatste toch lichtzinnig te doen. President Obama heeft zijn besluit om een coalitie aan te voeren om Islamitische Staat (IS) te vernietigen duidelijk met veel twijfels genomen. Hoe kon het ook anders? Het Amerikaanse uithoudingsvermogen is twijfelachtig, de vijand is barbaars, de plaatselijke bondgenoten hebben bijbedoelingen, de Europese bondgenoten zijn futloos en de Irakezen en Syriërs die we proberen te helpen, zijn onhandelbaar. Er zit niet één fatsoenlijke partij tussen.

Neem Saoedi-Arabië. Dat gaat helpen bij het opleiden van soldaten van het Vrije Syrische Leger, maar is ook een van de grootste leveranciers van vrijwillige jihadisten in Syrië. En volgens een door WikiLeaks onthuld geheim Amerikaans onderzoek uit 2009 vormen 'donateurs in Saoedi-Arabië de belangrijkste inkomstenbron voor soennitische terreurgroepen over de hele wereld'.

Turkije heeft buitenlandse jihadstrijders van en naar Syrië laten gaan en is een belangrijke afnemer geweest van de olie die IS tegen contante betaling Irak uit smokkelt. Iran heeft de EFP's gebouwd - explosively formed penetrators - die de Iraakse sjiitische milities hebben geholpen bij het verdrijven van Amerika uit Irak, waardoor de sjiitische leiders van Irak de kans kregen de soennieten van hun macht en geld te beroven, wat weer bijdroeg aan de tegenopstand door de soennieten van IS. De Syrische president Assad heeft de opkomst van IS opzettelijk laten gebeuren om de wereld te laten zien dat hij niet de enige massamoordenaar in Syrië is.

Aan het thuisfront weet Obama dat de leden van zijn eigen partij en die van de Republikeinen die erop aandringen IS te bombarderen als eersten een goed heenkomen zoeken als we falen of per ongeluk een kleuterschool bombarderen. Waarom heeft hij toch doorgezet? Het is een combinatie van geostrategische bezorgdheid en opiniepeilingen. Als de IS-jihadisten hun macht weten te vestigen in het hart van Irak en Syrië kan dat een bedreiging vormen voor die paar eilandjes van fatsoen, zoals Koerdistan, Jordanië en Libanon, en wie weet worden ze ooit krachtig genoeg om het Westen direct te raken. Obama voelt zich duidelijk tot actie gedwongen door de verschuiving in de publieke opinie na de gruwelijke onthoofding van twee Amerikaanse journalisten.

Obama's plan heeft alleen enige kans van slagen als we ontzettend streng zijn over hoe, wanneer en voor wie we onze macht inzetten. IS is niet toevallig uit het niets ontstaan. Het is de haat-baby van twee burgeroorlogen waarin de soennitische moslims verpletterd zijn: de smerige burgeroorlog in Syrië, waarbij het door Iran gesteunde alawitisch-sjiitische bewind met chemische wapens en vatenbommen zo'n 200.000 mensen heeft vermoord, onder wie veel soennitische moslims; en de Iraakse burgeroorlog, waarin de door Iran gesteunde sjiitische regering van Maliki de Iraakse soennieten van hun macht en middelen heeft beroofd.

Er kan geen sprake zijn van een stabiele situatie tot de Arabieren zelf stoppen met hun sektarische oorlogen en hun stammenstrijd. We hebben miljarden dollars uitgegeven om Iraakse soldaten op te leiden die op de vlucht sloegen voor IS, omdat ze wisten dat hun officieren corrupte loonslaven waren die niet op basis van verdienste waren benoemd en dat het smerige Maliki-bewind het niet verdiende om voor te vechten. Wij onderschatten ontzettend hoezeer de Arabieren snakken naar fatsoenlijk bestuur.

Dit is een oorlog op twee fronten: IS is de externe vijand en sektarisme en corruptie zijn de interne vijanden. We moeten helpen die eerste vijand te verslaan, maar alleen als Irakezen en Syriërs, soennieten en sjiieten, die tweede vijand een halt toeroepen. Als we met onze bombardementen in Irak en Syrië vooruitlopen op een verzoening tussen die groepen, dan worden wij het doelwit. En dat is precies waarop IS zit te wachten.

IS verliest als onze gematigde Arabische partners van dit conflict een burgeroorlog binnen de islam maken, waarin Amerika de luchtmacht vormt voor de fatsoenlijke soennieten en sjiieten tegen de barbaarse soennieten en sjiieten. IS wint als het erin slaagt van dit conflict een oorlog te maken van Amerika tegen de soennitische islam, waarin Amerika de alawitisch-sjiitische luchtmacht vormt. IS zal zijn hele Twitter/Facebooknetwerk benutten om dat beeld neer te zetten en nog meer rekruten te werven.

Dit is een verhaal over een regio zonder pluralisme, maar wel met meerdere partijen, die met elkaar moeten leren leven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden