Is Trump verantwoordelijk voor de scherven op de Amstelveenseweg?

In Amsterdam zijn donderdag de ruiten ingeslagen van een koosjer restaurant. De dader, een Palestijn, schreeuwde dat Allah groot was. Hij werd vakkundig overmeesterd door twee agenten en moet volgende week al voor de supersnelle rechter verschijnen. Merkwaardig genoeg wordt hij niet verdacht van terrorisme, maar slechts van vernieling en het stelen van een Israëlische vlag.

Of dat terecht is weet ik niet, maar daar gaat het nu niet om. De grote vraag die de wereld momenteel in zijn greep houdt is namelijk: was dit de schuld van Donald Trump?

De beslissing van Trump om Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van Israël, leidt in elk geval tot veel woede, met protesten van Jakarta tot Parijs en van Rome tot Caïro. Hamas heeft opgeroepen tot een derde intifada en bij protesten op de Gaza-strook zijn al zeker twee doden gevallen. Ook de advocaat van de glazenbreker op de Amstelveenseweg heeft inmiddels verklaard dat zijn cliënt niet zozeer uit antisemitisme handelde, als wel naar aanleiding van het Jeruzalem-besluit van Trump.

Maar kun je dat Trump dan ook echt aanrekenen? Aan de ene kant heb je mensen die zeggen: ja hoor, zie je wel, domme Trump, dit krijg je er nou van.

De Amsterdamse D66-fractieleider Reinier van Dantzig sprak op Twitter bijvoorbeeld van een 'direct gevolg' van diens 'ondoordachte uitspraken'. Aan de andere kant heb je mensen die dáár juist boos om worden, zoals zijn CDA-tegenhanger Diederik Boomsma. Hij noemt Van Dantzigs uitspraak 'bizar', en schrijft: 'Alsof deze dader geen eigen wil heeft, en de opvatting van Trump op de een of andere manier een excuus is!'

Dat laatste is een interessante kronkel. Want dat een dader wordt opgejut door iemand anders, betekent niet dat hij minder schuldig is. Als IS-strijders zijn geïnspireerd door de Koran, verdienen ze nog geen strafvermindering. Je kunt én opgejut zijn, én volledig schuldig. Schuld is geen taart, waarbij jouw portie kleiner wordt als je hem met iemand deelt. Als ik roep dat het ijs dik genoeg is en jij rijdt een schoolbus vol met kinderen het IJsselmeer in, is dat echt heel stom van mij - maar nog steeds vooral van jou.

Uitspraken kunnen dus gevaarlijk zijn. Maar Trump zei natuurlijk niet: kom, fiets naar de Amstelveenseweg en sla de ruiten van dat restaurant in. Zo'n reactie is volstrekt debiel en totaal onredelijk - daar kan Trump niks aan doen. Als ik een lelijk stukje over poezen schrijf en een enthousiaste lezer trekt een heel nest kittens door de plee, voel ik mij daar niet speciaal verantwoordelijk voor - ik wist niet eens dat die gek bestond.

Maar wat als ik een week later nou nóg een stukje tegen poezen schrijf?

Want in het geval van Trump wist iedereen van tevoren dat zijn besluit tot achterlijke reacties van achterlijke mensen zou leiden. Op het wereldtoneel worden gekken namelijk een soort natuurkracht: je weet nooit precies wie er op welk moment iets gaat doen, maar dat er op zo'n uitspraak een reactie komt, staat vast.

Dat doet, nogmaals, niks af aan de verantwoordelijkheid van zo'n gestoord individu, maar als politicus kun je niet zomaar iets roepen en ervan uitgaan dat iedereen zich rationeel en constructief zal opstellen.

Het probleem is alleen: als je echt zulke verantwoordelijkheid bij Trump legt, al is het maar ten dele, zou hij zijn uitspraken dus moeten censureren voor die idioten. Sterker nog: elke idioot kan elke politicus dan gijzelen door met acties te dreigen bij een verkeerde beslissing. Zo werkt terrorisme, en daar moet je in principe niet aan toegeven. Het vervelende is, net als bij gijzelingen, dat er vaak geen echt goede keuze mogelijk is. Hoogstens een iets minder slechte.

Trump heeft dus een afweging moeten maken, waarbij de baten van deze symbolische daad zorgvuldig zijn vergeleken met de te verwachten kosten vanwege al die achterlijke reacties.

Honderd autobranden, duizend gewonden, misschien een handjevol doden? Pijnlijk, maar zulke knopen moet een president nu eenmaal soms doorhakken, op weg naar een rechtvaardiger wereld.

De andere mogelijkheid is dat Trump totale schijt heeft en maar wat doet, puur om zijn evangelische achterban te behagen.

Dat kan ook. In dat geval is elke Trump-stemmer persoonlijk verantwoordelijk voor de scherven op de Amstelveenseweg.