CommentaarStabiliteitspact

Is Stabiliteitspact een waarborg in slechte tijden, of ook een stimuleringsinstrument?

Het Stabiliteitspact is toe aan een opknapbeurt. Maar niet voordat de EU-landen het eens zijn over wat er niet aan deugt.

Van links naar rechts: president van de ecb Christine Lagarde, voorzitter van het Europees Parlement David Sassoli, voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en voorziter van de Europese Raad Charles Michel. Beeld AFP

De nieuwe Europese Commissie neemt een voornemen van de oude over: een debat beginnen over de vraag of het Stabiliteitspact nog werkt. Dat dateert van ruim twintig jaar geleden en bevatte toen betrekkelijk eenvoudige regels rondom de in het Verdrag van Maastricht afgesproken maxima voor het begrotingstekort en de staatsschuld. Inmiddels is het een labyrint van honderden pagina’s wettekst, met voor van alles een uitzondering.

De complexiteit ervan heeft het wantrouwen tussen de noordelijke en zuidelijke eurolanden gevoed. Op zich al reden genoeg om de eenvoud terug te brengen. Daarbij is er in twee decennia zoveel in Europa veranderd dat het de vraag is of het pact nog wel van deze tijd is.

Het pact heeft in de crisisjaren bewezen dat het begrotingsdiscipline afdwingt. De tekorten op de begrotingen van eurolanden waren in 2010 op recordhoogte en zijn nu bijna verdampt. Dat kan van de VS en Japan niet worden gezegd. Ook de staatsschuld, die door overheidsingrijpen was opgelopen om de crisis te bezweren, daalde in veel landen naar aanvaardbare niveaus.

Nu de crisis is overwonnen en de economische situatie in de eurozone gunstig is, kan Europa zich richten op kwesties als klimaatverandering en digitalisering van de samenleving. Mede door het ingrijpen van de Europese Centrale Bank is tevens een andere financiële situatie ontstaan met een rente die naar verwachting nog jarenlang laag blijft.

In die nieuwe situatie zien landen reden de regels van het Stabiliteitspact te veranderen, bijvoorbeeld om schulden die landen maken om klimaatdoelen te halen, voortaan niet als staatsschuld mee te tellen.

De Europese Commissie beperkt zich vooralsnog tot een evaluatie en gaat termen als revolutie en zelfs een evolutie uit de weg. Op zich is dat begrijpelijk, omdat de eenheid tussen de eurolanden moet worden gewaarborgd.

Maar dit neemt niet weg dat er uiteindelijk antwoord moet komen op een fundamenteler vraag, namelijk of het pact een waarborg is in tijden van crisis, of een stimuleringsinstrument in goede tijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden