seksmail joost de Vries

Is schrijven over goede seks net zo moeilijk als schrijven over geluk?

Wekelijks mailt of appt Arnon Grunberg met mensen over seks en aanverwante zaken. Deze week met schrijver Joost de Vries.

Arnon:

Beste Joost,

Onlangs had ik een discussie met een literatuurwetenschapper over seks in de Nederlandse literatuur. Hij was van mening, dat er in de Nederlandse literatuur te weinig ‘leuke, vrolijke, speelse en erotisch verrukkelijke seks’ zat.

Nu ben jij onder meer recensent. Deel je zijn observatie?

Hartelijke groet,

Arnon

Joost:

Beste Arnon,

Lang geleden las ik alle Poema Pockets die bij mijn opa in de boekenkast stonden – elk boek had een seksscène en in elke seksscène bereikten de held en heldin spetterende simultaanorgasmes. Niet veel later stapte ik over op de Nederlandse literatuur en opeens werd ik geconfronteerd met weigerende erecties, premature orgasmes en andere somberheden. (Ik neem het je niet meer kwalijk, maar toen ik 16 was en Blauwe maandagen las, klonk seks ineens een stuk minder vrolijk dan dat ik het me voorstelde.)

Een literair criterium: hoe gelijktijdiger het orgasme, hoe kleiner de kans op een Librisprijs.

Schrijvers zoeken dramatiek en tragische helden en heroïsch goede seks is niet heel tragisch. Denk je ook niet dat schrijvers als Roth, Coetzee en Houellebecq helemaal nergens zouden zijn als hun helden louter ‘vrolijke, speelse en erotische verrukkelijke seks’ hadden?

Beste groeten, J.

Arnon:

Hoe gelijktijdiger het orgasme hoe kleiner de kans op een Librisprijs, helder.

Is schrijven over goede seks net zo moeilijk als schrijven over geluk? Of leest men graag over andermans ongeluk?

Of zegt het iets over de werkelijkheid: wij hebben zo goede seks dat wij geen roman willen lezen die ons iets anders vertelt.

Is kitsch de beschrijving van het al te wenselijke?

Overigens is seks niet vrolijk, vrees ik. Het zelfverlies waarmee seks gepaard kan gaan heeft iets tragisch. De slappe lach en het tragische sluiten elkaar niet uit.

Joost:

Misschien zijn seks en geluk moeilijke onderwerpen omdat niet iedereen een talent voor geluk heeft. Ik liep door het park en toen gooide ik van een paar meter afstand een leeg flesje in de smalle opening van een vuilnisbak. Daar kan ik een dag van nagenieten.

Niemand schrijft zo mooi over seks als James Salter. Hij gebruikt het woord ‘glorie’ vaak. Een mooie vrouw kan ‘glorieus’ zijn. Citaat uit zijn Spel en tijdverdrijf: ‘Hij begint langzaam, met zijn handen om haar middel. Het is alsof hij de kroon op zijn leven zet.’

Dat moet je maar kunnen. Daarvoor moet je veel van jezelf houden.

De meeste mensen háten zichzelf. Is het geheim van seks (en geluk) ook niet dat je het jezelf moet gunnen om ervan te genieten?

Arnon:

Een vriendin gaf me Salter. Ik was niet onder de indruk, ik wil het woord ‘kitsch’ vermijden, maar ik vond het gladgestreken seks.

Haat is niet het tegenovergestelde van liefde en de bewuste zelfhater is af en toe tot liefde in staat. Volgens Bataille is erotiek overwonnen walging, dat miste ik in Salter.

Weet je wat erotisch is? De kus die Jezus aan de grootinquisiteur geeft in De gebroeders Karamazov.

Mag ik jouw lippen kussen?

Wie zou je willen zijn, Jezus of de grootinquisiteur?

Voor beide posities is veel te zeggen.

Joost:

Weet je wat erotisch is? Vorig jaar toen het bloedheet was zag ik een meisje op een terras in een zomerjurk. Ze was hoogblond, gebruind door de zon. James Salter zou schrijven: ‘Ze was glorieus.’ Ze veegde met haar hand het zweet uit haar knieholte en trok vervolgens haar vingers over het voorhoofd van haar vriendje. Hij genoot. Is dit overwonnen walging?

Je schrijft ergens dat het leven een kwestie is van loslaten wat je denkt dat het zou moeten zijn. Dat vind ik een mooie poëtica.

Sluit dat dan niet aan bij de grootinquisiteur van Dostojevski? De mensheid heeft een beeld van hoe het leven moet zijn: vrede en vrijheid. De grootinquisiteur weet dat de mens alleen in onderworpenheid geluk kan vinden. Hij durft het ideaal te laten varen.

Ik houd graag vast aan het ideaal. Dus ik speel Jezus. Speel jij dan de grootinquisiteur? Dan kus ik je lippen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.