Column Peter de Waard

Is KLM-topman Elbers bezig met een Nederlandse exit?

Peter de Waard

Weinig managers zijn zo mondiaal als Ben Smith, sinds september de baas van het misbaksel Air France-KLM. Hij is een in Groot-Brittannië geboren Canadees. Zijn vader kwam uit Australië en zijn moeder uit Hongkong. En hij leidt een Frans/Nederlandse onderneming. Als Smith een persoonlijke standaard heeft, moet dat een lappendeken zijn.

Toen Smith in september werd benoemd, ging de Nederlandse driekleur in top en de Franse tricolore halfstok. De Fransen waren mordicus tegen Smith, omdat ze vonden dat een landgenoot recht had op die positie, Air France is twee keer zo groot als KLM.

Maar de commissarissen vonden dat het tijd werd voor een buitenstaander, die voor eens en altijd een einde zou maken aan de Nederlands-Franse stammenstrijd. Inmiddels is die strijd nog verder geëscaleerd.

Toch deed Smith eerst wat KLM wilde. Hij maakte een einde aan de Franse stakingen die Air France-KLM al een half miljard euro hadden gekost. Hij sloeg met een vuist op de tafel en wist de eisen van de Franse bonden te matigen. Ook trok hij de de stekker uit de mislukte Franse budgetdochter Joon. ‘Een tovenaar’ noemden de Franse kranten hem.

Maar hij wilde ook vat krijgen op de gang van zaken bij de kleinere zus KLM. Deze zou zich moeten gedragen als deel van een combinatie en niet als zelfstandige ruziemaker. Maar daarbij onderschatte hij het oranjegevoel bij KLM. En met name bij topman Pieter Elbers.

Nadat de Canadees had geroepen commissaris te worden bij KLM, kreeg hij nul op rekest. Als Smith een vinger toegestoken zou krijgen, zo was de angst, dan zou hij de hele hand pakken. En voordat iemand het goed en wel zou beseffen was de Nederlandse driekleur veranderd in de Franse, zo wilde Elbers doen geloven. Hij mobiliseerde zijn ondernemingsraad en commissarissen. Hij bond de kat op het spek door een gedicht van een klant aan zijn personeel te sturen:

‘Zolang mijn hart klopt

Zal het blauw zijn

En als ik vlieg

Zal het met jou zijn’.

Een boze Smith wil nu Elbers lozen. Dat lijkt te kunnen nu diens contract afloopt. De nationalistische gevoelens, deels gevoed door de wakkere krant van Nederland, lopen wederzijds hoog op.

Elbers wordt geportretteerd als volksheld en de bewaker van het Nederlandse fort, opgericht door Albert Plesman en gekoesterd door het huis van Oranje (de koning draait er zijn vlieguren). Mocht KLM verdwijnen, dan is het ook met de monarchie gedaan − Vive la France, vive la République − zo lijkt het bijna.

Het conflict begin Brexit-achtige proporties aan te nemen, met Elbers in de rol van de Britse premier May. Die wel kan uitchecken, maar niet weet hoe te vertrekken. De KLM en Elbers spelen met vuur. De Nederlandse hubmaatschappij kan net zo min zonder de Franse passagiers als Groot-Brittannië zonder de Europese klanten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.