Column Peter de Waard

Is Johnsons Brexit in feite niet meer dan een Brino?

De meest gebruikte metafoor voor de Brexit was de zin uit de Top 2000-klassieker Hotel California: ‘You can check out any time you like. But you can never leave.’ (‘Je kunt ieder moment uitchecken, maar je kunt nooit weg’). Met zijn verkiezingsoverwinning van vorige week lijkt Boris Johnson het onmogelijke toch mogelijk te hebben gemaakt. Op 31 januari zal het Verenigd Koninkrijk als eerste natie uit de Europese Unie stappen.

Er zijn al populistische kopstukken op het vasteland die er watertandend naar kijken en dromen met een Nexit, Frexit of Italxit dezelfde heldenstatus als Bojo te verwerven. Maar misschien moeten ze nog even wachten. Op 31 januari is Groot-Brittannië formeel geen lid meer van de EU, maar verandert er in de praktijk niets. Alles blijft hetzelfde totdat er een handelsakkoord tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk is gesloten. Johnson heeft zichzelf een deadline gesteld tot 31 december 2020 – een termijn van elf maanden – maar hierbij is de wens de vader van de gedachte.

De onderhandelingen over het op 1 februari dit jaar van kracht geworden akkoord tussen de EU en Japan duurden zeven jaar, terwijl daar veel minder gevoelige politieke obstakels lagen dan die tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk.

De EU heeft Johnson in een wurggreep. Brussel zal niet accepteren dat Groot-Brittannië de eigen bedrijven op het gebied van milieu, voedselveiligheid of belastingen (‘Singapore aan de Theems’) bevoordeelt. In feite betekent het dat de Britten aan de hele EU-regelgeving gebonden blijven, zodat er een gelijk speelveld zal blijven. De EU zal met argusogen de handelsgesprekken volgen die Johnson tegelijkertijd wil voeren met de VS over toelating van genetisch gemodificeerde granen en chloorkippen. Omdat de Britten alle handelsonderhandelingen hebben uitbesteed aan de EU, is er in Londen ook nauwelijks expertise op dit terrein.

Natuurlijk zal Johnson dreigen de EU eind volgend jaar desnoods met een No Deal te verlaten als de Europeanen dwarsliggen. Maar deze dreigementen moeten met een korreltje zout worden genomen. Na zijn aantreden in de zomer van vorig jaar riep Johnson dat Groot-Brittannië de EU hoe dan ook op 31 oktober 2019 zou verlaten – ‘zonder mitsen en maren’. Toen dat niet lukte, maakte hij er 31 januari 2020 van. De premier is een rasopportunist.

Een handelsverdrag is voor de Britten veel belangrijker dan voor de EU-landen: 8 procent van de EU-export gaat naar Groot-Brittannië, 45 procent van de Britse export gaat naar de EU. Nu is de export naar Groot-Brittannië voor sommige landen zoals Ierland (50 procent) belangrijker, maar juist die landen zullen ervoor waken dat de Britten zich door het vertrek uit de EU geen concurrentievoordelen toe-eigenen.

Eigenlijk is de Brexit niet meer dan een Brino (Brexit in name only). Het land is uitgecheckt en de deur uitgelopen, maar wacht voor het hotel op een taxi die mogelijk nooit komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden