Opinie

'Is hypotheek aflossen wel handig als je straks je eigen huis moet opeten?'

Waarom zou je alles op alles zetten om je hypotheek af te lossen?, vraagt Gerhard Hormann zich af. 'Niet alleen moet je straks waarschijnlijk je eigen zorgkosten betalen met je hypotheekvrije huis, ook is de eigen woning dan allang weer verhuisd naar box 3 en telt de overwaarde mee als vermogen.'

Beeld anp

Soms kan ik mijn tong wel afbijten. Zo stelde ik op 10 mei op Twitter uit de losse pols de vraag wanneer de eerste bank of verzekeraar zou komen met een soort 'zorgkrediethypotheek'. Amper vier dagen later kwam de Taskforce Verzilveren met een officieel voorstel om te kijken naar de mogelijkheden van een zogeheten 'zorghypotheek'. Volgens de Taskforce is het 'zonde' dat mensen de overwaarde van hun woning niet kunnen aanspreken om zorg in te kopen.

Nu gaat het daarbij om een oude constructie in een nieuw jasje, want 'omkeerhypotheken' of 'opeethypotheken' bestaan al veel langer. Wie in een afgelost huis woont, heeft op papier vaak een fors vermogen en wordt in de statistieken meegenomen als 'rijke oudere'. De mogelijkheden om die overwaarde te verzilveren zonder het huis te verkopen, zijn na het uitbreken van de kredietcrisis echter fors ingeperkt.

Interen op vermogen
De zorghypotheek is ook niet zomaar een nieuwe lening op een oud onderpand, maar heeft slechts één doel: een steeds groter deel van de eigen zorgkosten zelf betalen. Dat is een wereld van verschil met de ouderwetse omkeerhypotheek die je als senior afsloot voor meer bestedingsruimte en waar je desgewenst ook een wereldreis van kon maken. Deze keer is het alleen maar de bedoeling om in te teren op je vermogen om de vele handen aan je bed te betalen of je woning levensloopbestendig te maken.

Het voorstel van de Taskforce Verzilveren volgt in het kielzog van de nieuwe regels rondom de AWBZ. Die maken het mogelijk om de eigen woning, onder bepaalde voorwaarden, te beschouwen als vermogen. Wanneer iemand langdurig in een AWBZ-instelling verblijft, valt de (leegstaande) eigen woning onder hetzelfde fiscale regime als een tweede huis. Dat lijkt een slimmigheidje, maar is simpelweg het zoveelste kleine stapje in de richting van een algehele fiscale hervorming waarbij de eigen woning weer op dezelfde wijze wordt behandeld als spaargeld.

Wie een bedrag van 5 ton op zijn bankrekening heeft staan, betaalt daarover jaarlijks 6000 euro vermogensrendementsheffing, terwijl je met een hypotheekvrij huis van 500.000 euro zelfs geen eigenwoningforfait meer verschuldigd bent. Door extra af te lossen op je hypotheek, kun je op dit moment feitelijk dus geld wegsluizen om het buiten bereik te houden van de belastingdienst. De kans is echter groot dat het eerstvolgende kabinet - of misschien zelfs déze coalitie al - besluit om het eigen huis te verhuizen van box 1 (inkomen) naar box 3 (vermogen).

Verzilveren
Zo dringt zich vanzelf de vraag op of het wel verstandig is om af te lossen op de hypotheek, als straks eerst de fiscus op de deur klopt en je vervolgens gedwongen wordt om je eigen huis te verzilveren zodat je een bijdrage kunt leveren aan je eigen zorgkosten. Met andere woorden: is het advies om (versneld) af te lossen eigenlijk wel levensloopbestendig? Of kun je de hypotheekschuld maar beter zo hoog mogelijk laten en lekker zorgeloos genieten van je geld zolang je nog geen langdurige zorg nodig hebt?

Die vraag kan alleen maar beantwoord worden, als je zelf goed op een rijtje hebt waaróm je precies je hypotheek wilt aflossen. Wie op zijn 55ste van zijn woningschuld af is, kan nog jarenlang genieten van superlage woonlasten (en misschien wel veel minder gaan werken) tot hij op zijn 85ste hulpbehoevend wordt. Het zou dus dom zijn om al je financiële beslissingen af te laten hangen van de slotfase van je leven, waarin het je waarschijnlijk een zorg zal zijn wat er met je huis (lees: erfenis) gebeurt. Aflossen doe je om een restschuld te voorkomen, om niet op straat te komen staan wanneer je wordt ontslagen, om je los te koppelen van het systeem of om de vaste lasten blijvend te verlagen.

Vastgoedtaks
Dat er, in navolging van Ierland, ook hier een soort vastgoedtaks zal worden ingevoerd, is iets om in je berekeningen en je toekomstplannen mee te nemen, maar het is tegelijk geen onoverkomelijke ramp. Zelfs als de eigen woning onverkort, en zonder rekening te houden met een drempelbedrag, als vermogen wordt aangemerkt, dan nog ben je met een hypotheekvrij huis veel beter af dan met een tot de nok toe gefinancierde woning.

Een huiseigenaar met een afgeloste woning van 2 ton betaalt in het ergste geval 2400 euro per jaar, ofwel 200 euro per maand. Is hetzelfde huis volledig gefinancierd door de bank, dan betaalt diezelfde eigenaar (die zich dan overigens helemaal geen 'eigenaar' mag noemen) alleen al 10.000 euro rente per jaar. Voeg daarbij alle premies voor bijbehorende levensverzekeringen en spaarpolissen (of annuïtaire aflossingen) en het bedrag valt nog veel hoger uit. Aflossen is uiteindelijk dus altijd goedkoper, net zoals je met kopen op de lange termijn ook altijd voordeliger uit bent dan met huren.

Gerhard Hormann (1961) is politicoloog en schrijver van het boek Helemaal Vrij!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden