Column Aleid Truijens

Is het redelijk dat deze jongeren nu moeten leven met de gedachte dat ze medeschuldig zijn aan de dood van een kind?

Aleid Truijens.

Vorig week kwam R., de leraar hier in huis, opgelucht thuis van een stedentrip met leerlingen uit de zesde klas. Het was allemaal goed gegaan. Niemand onder een auto gekomen, of in een vechtpartij geraakt of stomdronken op de eerste hulp beland. Ze hadden braaf alle bezienswaardigheden bekeken; ze kwamen elke avond maar ietsje te laat in het hotel. Tussendoor hadden ze lol, vooral in die paar uur dat ze zonder toezicht door de stad mochten lopen. Niet drinken, he-le-maal niets, was de afspraak. Natuurlijk. Maar wat ze in die paar vrije uren uitspoken, weet niemand. Kom op, ze zijn 17. Die verantwoordelijkheid moet je ze toch geven?

Toch ligt R. er wakker van. Wat als er wél eentje onder een auto loopt, of zich in coma zuipt? Of als de enkele 18-jarige uit de groep bladen vol shotjes bestelt bij die aardige barkeeper? De vraag is wie er dan schuldig is. Niet de barkeeper. Niet de kinderen zelf, althans niet die van 17. De 18-jarige wel misschien. En de ouders. Maar zij hebben het ouderlijk gezag overgedragen aan de begeleidende leraren.

Die verantwoordelijkheid is immens. Tenzij je de zesdeklassers geen seconde vrijheid gunt en ze in ganzenpas naast de leraar door de stad laat lopen. Dat wil niemand. Kan het eigenlijk nog wel, zo’n schoolreis?

Je moet pubers ‘loslaten’, is de gangbare pedagogische stelregel. Ze moeten tegen grenzen aanlopen en de gevolgen van hun gedrag ervaren, anders worden ze nooit volwassen. Dat is waar. Maar de ouders van Max (15) die na een feestje in de buurtsoos dronken op de snelweg belandde en dodelijk verongelukte, zijn bitter gestraft voor hun vertrouwen. Max was niet zo’n drinker. Maar die ene avond deed hij flink mee – meteen zijn laatste keer.

‘Dood door schuld’, oordeelde de rechter. Dat vonnis trof niet de ouders, maar het bestuur van de jeugdsoos dat niet had verhinderd dat een kind ‘dronken gemaakt’ werd. Maar ja, het bestuur stond niet achter de tap. Daar stonden vrijwilligers, ook jongeren.

Ik begrijp het wel, dit vonnis. Het heeft, denkt men, een nuttige afschrikkende werking. In veel jeugdhonken en sportkantines kunnen pubers zich onbeperkt volgieten. Dat is levensgevaarlijk.

Maar zo’n vonnis heeft nogal wat implicaties. Is ­degene die drank verstrekt de hoofdschuldige? Ook de caissière in de supermarkt die geen ID vraagt aan ­pubers die bier kopen? De cafébaas die genoegen neemt met een valse ID-kaart?

Hoe verschrikkelijk en ondoenlijk – je kunt niet altijd naast ze fietsen – ook, ouders zijn formeel verantwoordelijk voor minderjarige kinderen. Ouders, of hun vervangers. Ik heb pijnlijke herinneringen aan vele gevallen van bijna ‘dood door schuld’, met mijn eigen kinderen en die van anderen. Het verjaardagspartijtje in het zwembad waarbij één kind toch niet bleek te kunnen zwemmen. Het uitstapje met de crèche naar een kinderboerderij omringd door slootjes, met watervlugge peuters en te weinig begeleiders. Het schoolreisje op de fiets, waarbij ik tien zwabberende 9-jarigen onder mijn hoede had in het razende stadsverkeer. Al die avonden dat mijn kinderen en hun vrienden in mijn woonkamer gezellig ‘indronken’. De feestjes bij ons thuis met dronken pubers die daarna naar huis fietsten.

Niet drinken onder de 18. Ik heb die regel, als puber en als ouder, ruim overschreden. Dat vind ik nu – voortschrijdend inzicht – verschrikkelijk stom. Maar is het redelijk dat de jongeren die Max bier hebben getapt nu moeten leven met de gedachte dat ze, weliswaar niet formeel, medeschuldig zijn aan de dood van een kind? Die vraag blijft knagen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden