OpinieThe big picture

Is Erdogan een eigentijdse Henry Kissinger?

Rob Vreeken en Arie Elshout becommentariëren beurtelings het ­buitenlandse nieuws.

Onder meer Erdogan (links) en Merkel namen deel aan de Libië-top in Berlijn, met veel mooie woorden en weinig harde afspraken.Beeld AP

De Turkse president ­Recep Tayyip Erdogan heeft, als we de regeringsgezinde pers in Turkije mogen geloven, de afgelopen weken een diplomatieke meesterproef afgelegd. Zijn bemoeienissen met Libië werden beschreven alsof het politiek genie, gelijk een eigentijdse Henry Kissinger, de verhoudingen in Noord-Afrika en het Middellandse Zeegebied een definitieve keer ten goede heeft gegeven.

Pagina na pagina schreef de krant Daily Sabah vol over de wederwaardigheden van Erdogan in het ­Libische wespennest. Columnist na columnist stak de loftrompet over zijn diplomatieke inspanningen. ‘Turkije verandert de machtsbalans in de Libië-crisis’, luidt de kop boven een analyse. En: ‘Ankara weigert Tripoli in de steek te laten.’ Dankzij Turkije is de positie van premier Fayez al-Sarraj ‘sterker ­geworden aan de onderhandelingstafel’, schrijft ­Nagehan Alçi. En Talha Köse: ‘De Turkse betrokkenheid toomde Haftar in in zijn pogingen de hoofdstad in te nemen.’ Enzovoort, en zo verder.

Maar wat heeft Erdogan nu eigenlijk bereikt in ­Libië? Helemaal niets.

Ja, met zijn idiote deal met de regering in Tripoli over de territoriale wateren werd hij ineens een ­speler naar wie op zijn minst geluisterd moest worden, zeker toen hij ook nog eens dreigde Turkse ­troepen te sturen om de GNA-regering van Al-Sarraj te verdedigen tegen het leger van kolonel Khalifa Haftar.

Maar daarna? De bijeenkomst in Moskou met ­Erdogan en Vladimir Poetin mislukte. Haftar liep ongeïnteresseerd weg en de daaropvolgende top met Angela Merkel in Berlijn schoffeerde hij door de Libische oliehavens te blokkeren en de productie van de grootste olievelden stil te leggen.

Zoals ze dat geacht worden te doen, spraken de deelnemers aan de Berlijnse top allerlei mooie intenties uit. Ze bevestigden het VN-wapenembargo. De internationale inspanningen om te voorkomen dat het embargo wordt geschonden, ‘zullen worden versterkt’. Dat zou een stap zijn op de ‘lange weg’ naar een staakt-het-vuren. Toe maar.

Het concreetst was nog de afspraak geen van de strijdende partijen meer militaire steun te verlenen.

Maar daarmee ondergroef Turkije, dat er ook zijn handtekening onder zette, nu juist de reden voor zijn prominente rol in het diplomatieke spel, namelijk het al door het Turkse parlement goedgekeurde besluit troepen naar Libië te sturen om Haftar te stoppen. ‘Turkije zal niet aarzelen Haftar een lesje te leren’, zei Erdogan nog stoer op 14 januari, maar daarvan kan geen sprake meer zijn sinds de Berlijnse belofte van non-interventie, vijf dagen later.

Het is een pikante vaststelling, die echter op al die pagina’s in Daily Sabah nergens terugkeert. ­Kennelijk voelen de auteurs wel aan dat zij hun ­president daarmee een beetje in zijn hemd zouden zetten.

Het enige wat Erdogan en Poetin hebben bereikt, is dat zij de onmogelijkheid van een diplomatieke oplossing hebben benadrukt. Voor de Turkse president is dat overigens vervelender dan voor zijn Russische collega. Moskou steunt immers kolonel Haftar, en zonder staakt-het-vuren zet die zijn offensief doodleuk voort.

Haftars leger trok deze week op naar de stad ­Misrata, nadat het drie weken geleden Sirte al had veroverd. De Libische olieproductie heeft hij voor driekwart stilgelegd. Zo sluit het net zich rond ­Tripoli. En waar zijn nu de Turkse troepen? Nergens te bekennen, op een paar militaire adviseurs na.

Het lijkt allemaal sterk op de onmacht van Ankara in de slotfase van de Syrische burgeroorlog. Ook hier doet Erdogan of hij in de diplomatie een hele pief is. Poetin laat hem graag in die waan, door hem af en toe een kluifje toe te werpen in de vorm van wéér een ‘bestand’ in de provincie Idlib. Maar intussen wordt Idlib door het Assad-regime gestaag op­gerold, met Russische steun. Turkije heeft het maar te aanvaarden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden