De kwestie Peter de Waard

Is er een markt voor een ‘vrije-uitloopbank’?

Peter de Waard

De initiatiefgroep Ons Geld, uitvloeisel van theaterhit Door de Bank Genomen, van De Verleiders, zou het Wakker Dier van het bankwezen kunnen worden genoemd.

Net zoals Wakker Dier erin is geslaagd de consument de goedkope plofkip in te laten ruilen voor de vrije-uitloopkip, wil Ons Geld bankklanten bewegen hun betaal- en spaarrekening over te brengen van de handelsbanken (plofkipbanken) naar een nieuwe Rijkspostspaarbank (vrije-uitloopbank).

Als alternatief zijn er nog biobanken (Triodos of ASN) en een scharrelbank (SNS en Regiobankmoeder Volksbank), maar die bezondigen zich net als ING en Rabo aan de grootste bankzonde van De Verleiders: kredietverlening of het scheppen van geld.

Ooit zondigde het volk niet. Dat was noodgedwongen. In 1881 kon iedere kip nog vrij uitlopen. In dat jaar werd de Rijkspostspaarbank opgericht, die met een fijnmazig netwerk van postkantoren de deugd van het sparen propageerde.

Oudere Nederlanders kunnen zich nog het bruine spaarbankboekje herinneren, waarin een nijvere lokettist van het lokale postkantoor in november met pen rente bijschreef. Voor het rekengemak – er was geen pocketcalculator – was de rente altijd een veelvoud van 0,24 procent: bijvoorbeeld 2,16 procent, 2,40 procent of 2,64 procent. Het spaargeld werd door heren op het hoofdkantoor aan de Amsterdamse Van Baerlestraat gestoken in veilig staatspapier. De opbrengst was mager, maar een kniesoor die daarop lette.

Dat veranderde toen na de oorlog de handelsbanken de spaarmarkt ontdekten als goedkoop geld voor het verlenen van bedrijfskredieten en hypotheken. Dat was als model veel lucratiever dan staatspapier. Met hun Zilvervloot concurreerden ze in kort tijd de RPS weg. Die werd samengevoegd met de Postcheque- en Girodienst en daarna in de neoliberale golf als Postbank naar de beurs gebracht. Twee fusies later heette de bank ING.

En nu heeft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) geconcludeerd dat het RPS-model terug moet. Er moet een bank komen die zich beperkt tot zorg voor een betalingsverkeer: aan de ene kant van de balans de saldi op de betalings- en spaarrekening, aan de andere kant triple A-staatspapier of een tegoed bij de centrale bank. Aan kredietverlening mag de bank zich niet wagen. Desnoods moet de poet maar in een kluisje worden gelegd. Sparen kost dan wel geld. Een tweejarige staatsobligatie kent nu een negatief rendement van 0,546. Een kluisje kost 100 euro per jaar en op geld stallen bij de centrale bank moet 0,4 procent worden toegelegd.

Op een spaarrekening bij de plofkipbank zal de rente dan 0,1 tot 0,2 procent zijn, bij de biobank (Triodos) 0 procent en bij de vrije uitloopbank RPS -0,5 procent.

Benieuwd of de 100 duizend bezoekers van Door de Bank Genomen en 120 duizend ondertekenaars van de Ons Geld-petitie dief van hun eigen portemonnee zullen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.