column loethe olthuis

Is er een alternatief voor de voedselverspillende vla- en yoghurtverpakkingen?

Nederlanders klokken jaarlijks zo’n 908 miljoen liter melk, yoghurt en vla weg. Meestal uit die kartonnen pakken met plastic schroefdop. Zulke pakken waren lange tijd niet goed te recyclen, omdat er aan de binnenkant een plasticlaagje zit. Dat was nauwelijks van het karton te scheiden. Daarom werden de pakken met het restafval mee verbrand. Zonde, maar zo leverden ze in ieder geval nog energie. Intussen is het recycleprobleem opgelost. De pakken worden met warm water tot pap vermalen, waarna het karton zinkt en het plastic gaat drijven. Voilà: karton en kunststof kunnen mooi apart worden ‘geoogst’ en gerecycled.

Maar waar het eigenlijk om gaat: is een pak van karton wel de beste verpakking voor melk, vla en yoghurt? Vóór zo’n kartonnen pak pleit dat papier een hernieuwbare grondstof is. Maar papierproductie kost ook veel water, (landbouw-)grond en energie. De pakken kunnen nu weliswaar worden gerecycled, maar de recycling van zo’n ‘samengestelde’ verpakking van meerdere materialen blijft lastig en kost ook nog eens veel energie. Het karton van de pakken verdwijnt bij recycling meestal in wc-papier. Jammer, want het bestaat uit nieuwe papiervezels: die zijn namelijk lichter en sterker dan gerecyclede. Zulke nieuwe vezels zouden op zich nog meerdere levens kunnen hebben, als tijdschriftpapier bijvoorbeeld. Wc-papier is het putje van de papierrecycling.

Een ander bezwaar: vla- en yoghurtpakken zorgen voor voedselverspilling. Een melkpak schenk je gemakkelijk uit, maar ondanks alle vouwaanwijzingen op de vla- en yoghurtpakken krijg je ze nooit helemaal leeg. Sterker nog: ik ben zo’n knieperd dat ik na het vouw- en knijpwerk het pak aan de bovenkant openscheur en er, met een flessenlikker die nog uit mijn studententijd stamt, de laatste restjes uit schraap. En verdraaid, dat is meestal toch nog een bakje vol, al krijg je er pas echt alles uit als je je hand erin steekt. Maar dat is voorbehouden aan een klein groepje vlaverslaafden.

Zijn er wel alternatieven voor kartonnen pakken? Zoals de ouderwetse glazen flessen? Die waren hervulbaar en je kon precies zien hoeveel er nog in zat. Met zo’n flessenlikker (ze zijn nog te koop!) kreeg je ze prima leeggeschraapt. Maar ze waren ook zwaar, niet stapelbaar en veel te breekbaar. Eenmalig te gebruiken glas is zelfs de meest milieu-onvriendelijke verpakking. De milieubelasting van glazen flessen gaat pas omlaag als je ze vaak hergebruikt.

Pakken melk, yoghurt en vla van Melkunie.

Misschien is een verpakking van 100 procent recyclebaar plastic wel beter. Mits je zo’n verpakking na gebruik in de plastic-, blik- en drankenkartonbak gooit en niet in de berm, natuurlijk. Daar vind je nu helaas ook pakjes van bijvoorbeeld drinkyoghurt, die nooit vergaan. De oplossing is statiegeld. Zo bestonden er tien jaar geleden al zuivelflessen van recyclebaar kunststof, mét statiegeld. Om onduidelijke redenen zijn ze opeens verdwenen. Jammer, want door statiegeld gaan consumenten flessen inleveren zodat ze opnieuw gevuld kunnen worden. Opnieuw gebruiken is altijd beter dan recyclen. En tenslotte: herinnert u zich nog de zuivel in plastic zak? Je deed de zak in een kunststof kan waardoor je de inhoud gemakkelijk kon uitschenken. Na leegdrukken hield je alleen een dun, licht velletje recyclebaar plastic over.

Alternatieven genoeg, maar een betrouwbare up-to-date milieuvergelijking is er helaas nog niet, zegt voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. Misschien een goede klus voor jullie, zuivelindustrie?

Loethe Olthuis vervangt Teun van de Keuken tijdens de vakantie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden