Vrij zicht Klimaatakkoord

Is een klimaatakkoord dat in 2030 de hoeveelheid broeikasgas CO2 moet halveren wel realistisch?

Rutte: de bal doet het werk... Beeld ANP

Rutte heeft gewoon gezegd dat Nederland niet meer gaat doen dan Europa. 

We gaan dus verder op weg naar een klimaatakkoord dat in 2030 de hoeveelheid broeikasgas CO2 ruwweg moet halveren. Premier Rutte heeft het zelf gezegd gisteren, met aanvullend huiswerk voor de klimaattafels van Ed Nijpels. Nog steeds klopt het kabinet zich op de borst als het groenste ooit, vandaar het verzoek aan Nijpels en zijn vrienden om eruit te komen. Een week geleden gaven het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB) hun oordeel over het werkstuk dat de klimaattafels voor de zomer hadden gemaakt. Het leverde een pak van 260 bladzijden brijig proza op, waarin iedereen kon lezen wat hij wilde. Zodoende zei ook de premier dat we goed op streek zijn.

U proeft hier enige scepsis over dit Hollandse toneeltje. Dat komt doordat de planbureaus eigenlijk vernietigend waren over het werk van Nijpels. Het klimaatakkoord zou de moeder van alle akkoorden worden, maar voor de vakantie was al duidelijk dat de tafels niet verder zouden komen dan een vermoeden van een begin van overeenstemming. Vandaar dat de planbureaus niet afkwamen met de gevraagde doorrekening maar met een ‘analyse’. De te nemen maatregelen werden ‘streefbeelden’ genoemd.

Een beetje leraar zou hebben gezegd: jammer, gezakt, moet over. Maar dit is Nederland, dus dezelfde planbureaus oordeelden dat de niet-bestaande voorstellen wel ‘kostenefficiënt’ waren, en er werd ook een prijs genoemd, namelijk 3- à 4 miljard per jaar. Daaraan klampte tafelvoorzitter Nijpels zich vast als een drenkeling. Hij voorspelde dat er voor het eind van het jaar een klimaatakkoord ligt.

Nijpels: als een drenkeling... Beeld ANP

We klimaattafelen dus voort en zoals Rutte vorige week zei, wil Nederland ambitieus aan kop gaan. Zou hij het menen? Zou hij dit net zo graag willen als bijvoorbeeld de dividendbelasting afschaffen? Flauwe vergelijking natuurlijk, maar lees nou eens dat pak beleidsproza van 260 pagina’s. Ondanks alle onduidelijkheid stijgt daar een wellustig staatspaternalisme uit op. De klimaatzuinige overheid gaat zich bemoeien met uw verwarming, uw verlichting, uw vuilniszak, uw vervoer, uw vleesconsumptie en uw gasfornuis. Beleidsambtenaren likken er hun groene vingers bij af, maar voor liberalen is dit een nachtmerrie. VVD-fractieleider Dijkhoff heeft al terugtrekkende bewegingen gemaakt en ook Buma van het CDA waarschuwde dat de veelbezongen verpleegster, politieagent en leraar hier niet op zitten te wachten.

Ik geloof heus dat Rutte graag een klimaatakkoord wil. Maar hij is ook partijpoliticus en als ik het goed zie, gaat hij de bal het werk laten doen. Laten we wat preciezer naar de premier luisteren. Hij verwijst altijd naar het regeerakkoord, waarin staat dat Nederland in de CO2-bestrijding wegbereider wil zijn. Wij willen het broeikasgas in 2030 met 49 procent terugbrengen, en liefst verder, terwijl de EU blijft steken bij 40 procent. Nederland gaat zijn best doen om dat Europese percentage op te krikken. Lukt dat niet met alle lidstaten, dan gaan we proberen (‘streven’ zegt het regeerakkoord) om dat met een groep gelijkgestemde landen voor elkaar te krijgen. Aldus herhaaldelijk de premier.

De beroemde inspanningsverplichting dus. ‘Streven’ is behalve mooi ook een bekend politiek ontsnappingsluikje. Want ons meest gelijkgestemde land, Duitsland, is qua ambitie al afgehaakt. Zonder Duitsland geen kopgroep. Maar Angela Merkel heeft al gezegd dat ze niets ziet in extra ambities. Haar Energiewende blijkt domweg te duur. Duitsland gaat voorlopig niet boven de Europese norm van 40 procent CO2-vermindering zitten. Rutte zei vorige week dat Nederland niet in zijn eentje gaat opereren. Dat heeft geen zin. Letterlijk over het regeerakkoord: ‘Er is geen afspraak om méér te doen dan Europa.’ Voor leken vertaald: schitterend die voorlopersambities. Maar reken er niet op.

Merkek: domweg te duur... Beeld EPA

Klimaattsaar Nijpels had tijdens de presentatie van de planbureaus nog een manmoedige, bij tijden hilarische poging gedaan om voldongen politieke feiten te creëren. Zoals gezegd waren de planbureaus dodelijk over het werk van de vijf tafels. Drie ervan waren met niets doorrekenbaars gekomen, twee met een beetje. Het deerde Nijpels niet. Hij zei pardoes dat zijn tafels nu klaar waren. Hun werk was beslist niet vaag, die 49 procent reductie was haalbaar en bovendien kostenefficiënt. ‘We zijn in Nederland per jaar meer kwijt aan roken.’ Eind dit jaar ligt er wat hem betreft een klimaatakkoord.

De journalist die het waagde te vragen wat er gebeurt als dat onverhoopt niet mocht lukken, werd bars terechtgewezen. Onvoorstelbaar, zei Nijpels. Hij voegde eraan toe dat de betrokken journalist ‘zondige gedachten’ had, en dat hijzelf had geleerd dat ‘zondige gedachten geen verspreiding behoeven’. Het moest van Europa, een alternatief is er niet en hij verwachtte van het kabinet nu leiderschap. Knopen doorhakken.

Dat is nu gedaan. De gasprijs stijgt wat minder snel, de zware industrie moet lappen en er komen meer laadpalen. Hierover mogen de tafels nog een paar maanden verder bakkeleien. Wie wil, mag zich nog even koesteren in het gevoel klimaatgidsland te zijn. December gaat niet gehaald worden. Daarna zijn de statenverkiezingen van maart in zicht en is het niet de tijd voor vervelende boodschappen. ‘In april is het klimaat er ook nog wel’, grapte een CDA’er. Tegen die tijd zal de premier ons vertellen dat Nederland er enorm aan heeft getrokken. Maar aan het onmogelijke is niemand gehouden. Toch? 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden