Opinie Pact van Marrakech

Is de twijfel over het pact van Marrakech terecht?

Logo van de Verenigde Naties in het hoofdkantoor in New York. Beeld Reuters

De Verenigde Naties dachten na twee jaar van debatten een huzarenstukje te hebben geklaard: een tekst over wereldwijde migratie, gesteund door alle landen wereldwijd, die nu eens positief is getoonzet, niet alleen de problemen benoemt, maar ook met regulering en afspraken de migratie in economisch goede banen zou kunnen leiden. Niet bindend weliswaar, maar wel een soort intentieverklaring waar ondertekenaars moeilijk onderuit kunnen. Daar zit nu net de kneep: het ene na het andere land bedenkt zich, de VS, Australië, Hongarije, en in het Nederlandse parlement slinkt de animo bij regeringspartijen VVD en CDA, al was premier Rutte eerst positief over het pact. Ze willen garantie tegen juridische claims in een apart aanhangsel.

‘Gerede twijfel’

Die bedenkingen zijn begrijpelijk, vindt Paul Scheffer, hoog­leraar Europese studies en auteur van het recente boek De vorm van vrijheid. Hij waarschuwt in zijn NRC-column dat het pact zoals het er nu ligt, tekortschiet, ‘ondanks alle goede voornemens’. Hij schrijft: ‘Elke poging om legale en illegale migratie beter te ordenen verdient steun, want het onvermogen van ­regeringen leidt nu tot mensonterende toestanden. Juist omdat het zo’n belangrijke kwestie is moet een overeenkomst op een evenwichtige manier de verschillende belangen afwegen.

‘Daar bestaat gerede twijfel over. Migratie wordt in deze tekst als een meerwaarde gekenschetst. Weinigen zullen ontkennen dat geordende migratie veel kan bijdragen aan de samen­leving. Er is ook een andere kant, maar over de problemen spreekt het pact op een ontwijkende manier als ‘uitdagingen’. (...)

‘Het pact wil migratie versoepelen en stelt de rechten van legale én illegale migranten voorop. Dat kan het moeilijker maken om ongewenste migratie tegen te gaan. Het Marrakech-pact zegt meer over de bescherming waar illegale migranten recht op hebben, dan over hun terugkeer naar de landen van herkomst. Wel krijgt het bestrijden van mensensmokkel terecht nadruk.

‘Het beroep op mensenrechten zal in de praktijk voornamelijk liberale rechtsstaten raken. De voornemens in het pact hebben weinig gevolgen voor al die landen waar autoritaire regimes heersen. Dat zijn doorgaans de landen waaruit migranten wegtrekken. Zo schept het Marrakech-pact vooral verplichtingen in de landen van aankomst.(...)’

Maak geboortebeperking bespreekbaar

Oud-VVD-leider Frits Bolkestein keerde zich deze week al fel tegen het tekenen van het pact, met of zonder aanhangsel, bij EenVandaag. Hij zegt nu tegen de Volkskrant: ‘Het pact is in een vreselijke stijl geschreven, waardoor veel mensen het niet zullen lezen. Dat moeten zij echter wel doen. Want dan zullen zij inzien wat de essentie van dat stuk is. Namelijk dat wij alle mensen die als migrant op Europa afkomen, goed moeten ontvangen, sociale zekerheid moeten geven en moeten integreren. Het pact spreekt niet over aantallen. Het is dus niet duidelijk waar onze verplichting zou eindigen. Ik voel hier geen biet voor. En ook al zou het migratiepact niet ­juridisch bindend zijn, als de nood aan de man komt, zal er toch naar worden verwezen.

‘Internationaal zijn er miljoenen migranten, vooral in Afrika. Velen willen naar ­Europa komen. Door de overbevolking en een ­gebrek aan goed management is er bij hen namelijk weinig werk, om over andere voorzieningen nog maar te zwijgen. De bevolkingsdruk loopt daar snel op. Dat komt doordat de geboortebeperking onvoldoende van de grond komt. Wij moeten die mensen niet helpen door ze hier toegang te verlenen, maar met programma’s voor geboortebeperking. Geboortebeperking is echter nog steeds een gevoelig onderwerp in de Nederlandse politiek. Dat moet veranderen.’

Het pact van Marrakech: wat is het?

Begin december praat de Tweede Kamer verder over het VN-migratiepact, dat op het nippertje een spoor van politieke onrust trekt door het Westen. Maar wat is het eigenlijk voor akkoord? En voor welk probleem is het een oplossing? Vijf vragen over het pact.

‘Minder spastisch over migratie’

Arjen Berkvens, directeur van het aan de PvdA gelieerde kennis­instituut Foundation Max van der Stoel, ziet daarentegen grote voordelen van het migratiepact van de VN. Hij zegt tegen de Volkskrant: ‘Het grote belang is dat het is gelukt op een andere manier naar migratie te kijken, ook met aandacht voor circulaire migratie: tijdelijk ergens werken en dan weer teruggaan. Dat er minder spastisch over migratie wordt gedaan, dat er een tegen­geluid klinkt tegen het alleen maar willen tegenhouden van migranten. We moeten vindingrijk zijn om op een creatieve manier een balans te vinden tussen het ene uiterste van de grenzen sluiten, tot het andere van ze openzetten. Nu komen er ongeveer 100 duizend migranten per jaar binnen die in het zuiden van Italië de ­tomaten voor ons plukken onder omstandigheden die doen denken aan slavernij. Onze stichting doet zelf onderzoek hoe dit beter, op een creatieve en ­legale manier zou kunnen worden geregeld.

‘Het lijkt mij dat de Nederlandse regering niet terugkan. Nederland heeft twee jaar lang uitgebreid mee-onderhandeld over het pact. De regering stond erachter. Als je kijkt naar de landen in de EU die niet mee willen doen, zoals Hongarije en nu ook Oostenrijk, landen die vluchtelingen willen tegenhouden en tegen migratie zijn: je wilt niet bij die groep horen. Het is juist van groot belang dat de VN zich met zo’n pact over migratie uitlaten, want het is hét thema van deze tijd, dat samenlevingen splijt.’ 

Met medewerking van Wim Bossema en Chris Rutenfrans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden