Column Peter de Waard

Is de timing van de 30-urige werkweek slim gekozen?

x Beeld x

Vakbondsbonzen moeten zichzelf profileren. Nu de Vara zijn principes heeft ingeleverd door de fusie met BNN en de NCRV met de KRO zijn er geen zuilen meer die ze automatisch toegang bieden tot een groot publiek. Een vakbondsvoorman is anno 2019 in het land minder bekend dan de rechtsback van VVV Venlo.

Piet Fortuin, die de nieuwe voorzitter wordt van de CNV Vakcentrale, gooide daarom afgelopen weekeinde een balletje op. Hij pleitte in een interview met De Telegraaf voor een 30-urige werkweek, wat de wakkere krant van Nederland onmiddellijk als nieuwtje op de voorpagina zette om het idee daarna de grond in te boren.

Fortuin denkt dat met een spectaculaire korting op de werkweek een betere balans tussen werk en privé kan worden gecreëerd en ziekteverzuim en stress kunnen worden teruggebracht. Uit een peiling van Maurice de Hond onder 6.000 werknemers blijkt dat 16 procent tegen een burn-out aan zit. Dat is omgerekend over de hele beroepsbevolking 1,4 miljoen werkenden. Liefst 44 procent ervaart een hoge werkdruk en 58 procent zou meer tijd willen voor het privéleven.

Historisch gezien zou het tijd worden voor een 30-urige werkweek of 6-urige werkdag. Honderd jaar geleden werd in Nederland de 8-urige werkdag ingevoerd. De werkweek was aanvankelijk nog 48 uur, totdat in Nederland in 1960 de vrije zaterdag werd ingevoerd. In de jaren tachtig probeerden de vakbonden daar 36 uur en vervolgens 32 uur van te maken. Maar de neo-liberalen die de sociaal-democratie verpulverden, wisten de verdere teloorgang van de werkethos te voorkomen. Wie korter wilde werken – en dat wilden veel Nederlanders – moest maar op eigen kosten kiezen voor parttime. In geen land ter wereld is daar zoveel gebruik van gemaakt als in Nederland, waardoor de gemiddelde werkweek al rond de 31 uur per week ligt. Alleen is er een groot verschil tussen vrouwen (26 uur per week) en mannen (36 uur). Als de 30-urige werkweek een fulltimebaan wordt, zullen vooral mannen worden gedwongen korter te werken.

Het probleem is de timing. In veel sectoren (zorg, politie, onderwijs) zijn enorme personeelstekorten. Uit een mislukt experiment in 2017 met een 6-urige werkdag in verzorgingstehuizen in Zweden bleek dat de personeelstekorten explodeerden. Of de productiviteitsstijging die korter werken met zich meebrengt, compenseert niet het verlies aan arbeidstijd. Ook de bewering van het CNV dat de kosten worden terugverdiend door minder ziekteverzuim en burn-outs wordt nergens door gestoeld.

Het grootste probleem is dat mensen zich niet in het keurslijf van de 30 uur laten dwingen. Vooral mensen met lage inkomens die ook een keer een eigen huis willen of kinderen de kans willen geven te studeren, zullen al gauw een tweede baan nemen.

Wat Fortuin heeft bereikt, is vooral zijn moment of fame.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden