Column Peter de Waard

Is de nieuwe crisis ergens anders er allang?

Turkije zou de rente moeten verhogen, Argentinië moet met bezuinigingen de begroting op orde brengen, Indonesië moet het handelstekort wegwerken, Zuid-Afrika moet het landhervormingsprogramma niet doorzetten en Brazilië zou met de onzekere uitslag geen verkiezingen moeten houden.

Voor elke opkomende markt is er wel een verklaring voor de waardedaling van de eigen munt. Maar uiteindelijk sleept de een de ander mee in de val. Het zou de financiële dominotheorie kunnen worden genoemd.

Hoewel niet precies duidelijk is of de Argentijnse peso dan wel de Turkse lira de eerste steen was, kukelen ze nu achter elkaar om: roepia, roepie, rand en real. Net als tijdens de gecombineerde Azië-, Rusland- en Mexico-crisis van eind jaren negentig kelderen de valuta van opkomende landen, waardoor iedereen in paniek naar veilige munten vlucht. Dinsdag was een nieuwe rampzalige dag: de lira verloor 1,6 procent, de rand verloor 2 procent na een bericht over een recessie van de Zuid-Afrikaanse economie en de Indonesische roepia zakte voor de zesde achtereenvolgende dag.

Terwijl westerse economen op uitnodiging van de media nu massaal koffiedik kijken of na tien jaar opnieuw een crisis kan plaatsvinden (wat ze niet weten), is er eigenlijk allang een crisis in gebieden met een grotere bevolking dan alle westerse landen samen. Alleen ligt dat verder van het bed.

De Argentijnse peso is dit jaar wel al met een crisisachtige 50 procent gedaald ten opzichte van de dollar en de Turkse lira met 45 procent. De Indonesische roepia staat op het laagste punt in twintig jaar. En de Zuid-Afrikaanse rand op dat in tien jaar. Begin dit jaar moesten 64 Indiase roepies voor een dollar worden betaald, nu 72. Ook de Mexicaanse peso, de Braziliaanse real en de Russische roebel verliezen snel terrein. De bevolking daar wordt massaal armer.

De kiem van de crisis ligt ook deze keer in de VS, zij het niet bij de ineenstorting van de Amerikaanse hypotheekmarkt zoals in 2008. Het is enerzijds de stijgende rente in de VS, die in gang is gezet door de Amerikaanse centrale banken. Hierdoor is een enorme kapitaalvlucht ontstaan. Beleggers en investeerders wisselen hun peso’s, roepies en randen om in dollars – vooral uit angst dat ze schulden direct moeten terugbetalen in veel duurdere dollars En daarnaast probeert de Amerikaanse president Trump de economie op woeste wijze te helen: met handelsoorlogen en sancties tegen landen die hem om de een of andere reden onwelgevallig zijn.

Veel van de bovengenoemde landen hebben groeistuipen of worden geregeerd door leiders die niet aan de westerse normen van democratie voldoen. Maar dat het nu een economisch soepzootje is in de wereld, is ook zeker te wijten aan de westerse landen die ondanks schulden op grote voet blijven leven.

Crises zijn niet te voorspellen, ze zijn wel vast te stellen. Alleen is die ergens anders altijd minder erg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.