Is de Nederlandse opvoeding de allerbeste?

Dit zeggen Nederlandse opvoeders

Nederlandse kinderen zijn de gelukkigste ter wereld en dat heeft alles te maken met hun opvoeding, staat in het boek The Happiest Kids in the World - Bringing up children the Dutch way (van Rina Mae Acosta en Michele Hutchison). Is opvoeden op z'n Hollands inderdaad de beste methode ter wereld?

Beeld Peter de Wit

Roué Verveer: het is hier te vrij

'De Nederlandse opvoedmethode is niet slecht maar soms iets te vrij voor het kind. In mijn opvoedboek heb ik het over slappe Nederlandse ouders die geen grens trekken - al weet ik heus dat ik daarmee onterecht mensen over een kam scheer.

Op de school van mijn zoontjes zie ik dingen. De klas van mijn oudste zoon had een keer strafwerk gekregen van de meester omdat ze brutaal was geweest. Op het schoolplein zeiden de Surinaamse ouders van de kinderen die stout waren geweest: 'Hè, hè, eindelijk iemand die de kinderen durft aan te pakken en straf geeft.

Maar toen bleek dat juist de Nederlandse ouders naar de meester waren gestapt en hadden gezegd: 'Dat strafwerk kan niet, mijn kind is dat niet gewend!' Ik vind dat een kind moet weten dat als hij dingen doet die niet mogen, er sancties gelden. Dat is ook zo in het verdere leven: als ik door rood rijd, krijg ik een boete.

In Nederland zie ik veel 'wil je broccoli of spinazie-ouders', maar ik vind dat een kind geen bepalende stem heeft. De eindbeslissing ligt bij mij. Als ik zeg: nee, dat gaan we niet eten vandaag, we eten dit, dan wordt er niet met de deur geslagen.

Roué Verveer. Beeld ANP Kippa

Ik verlang heus niet één op één terug naar mijn eigen Surinaamse 'je gaat doen wat ik zeg'-opvoeding maar sommige dingen waren zo gek nog niet. Zoals bijvoorbeeld beleefd-zijn. Ja, meneer. Nee, mevrouw. Hoi, zeg je niet tegen een volwassene.

Het slaan van kinderen in Suriname is iets van vroeger en is niet meer de trend. Ik heb er zelf geen trauma aan overgehouden en neem mijn ouders niets kwalijk. Als ik er met mijn vrienden over praat, heeft het iets lacherigs. In Nederland zal het kindermishandeling worden genoemd maar wij vonden het niet zo erg.'

Verveer is cabaretier en auteur van Waarom? Daarom!

Sylvia Witteman: Mijn kinderen zijn erg sloom

'Ik denk dat kinderen hier veel vrijheid hebben, dat is prettig voor ze. Ze kunnen hier, anders dan in Amerika, overal zelf naartoe. Wel moeten kinderen in Nederland erg vroeg naar bed, zeker in vergelijking met andere landen. Dat komt denk ik omdat ze hier geen kinderkamer hebben.

In Berlijn heeft iedereen zo'n kinderruimte, ook in Amerika hadden we een speelkelder. Ouders hebben dus niet zo'n last van kinderen. In Nederland moeten kinderen volgens mij zo idioot vroeg naar bed omdat ouders ze van de vloer willen hebben. Ik heb er zelf erg onder geleden als kind dat ik zo vroeg naar bed moest, ik lag dan nog uren te lezen. Ik zie nu nog veel kinderen met grote tegenzin in bed worden gestopt. Aan de andere kant schijnen ze hier wel weer uitgerust te zijn.

In Rusland worden de kinderen met de nodige tucht bejegend. Het is daar volstrekt normaal dat kinderen een paar weken op zomerkamp worden gestuurd. Terwijl ik hier best veel ouders ken die het al zielig vinden als een kind in groep zes één nacht op schoolkamp gaat. Dat kan-ie zogenaamd niet aan.

Sylvia Witteman. Beeld Lukas Göbel

Kinderen worden hier erg in de watten gelegd. Dat zal voor die kinderen zelf erg prettig zijn maar of het een juiste manier is? Iedere manier van opvoeden heeft voors en tegens.

Mijn eigen kinderen zijn erg sloom, ik weet niet of dat normaal is. Ze liggen eindeloos op de bank met die schermpjes. Maar dat zal overal wel zo zijn. Er wordt nergens meer veel buiten gespeeld.

Ik ben sowieso niet representatief. Ik vind bijna alles goed maar dat is meer uit luiheid. We hebben geen bedtijden of eettijden.

Je ziet veel ouders die hun kinderen doelbewust opvoeden met regels over het aantal uren dat ze tv mogen kijken en hoeveel snoep ze mogen. Maar als ze eenmaal in de puberteit zijn, zie je dat het niets uitmaakt want ze worden toch allemaal even lamlendig. Als ze dan eenmaal 20 jaar zijn komt het meestal toch min of meer goed.

Veel Nederlandse ouders hebben zoveel ideeën over opvoeding. Maar ik zeg altijd: aan een goed kind valt weinig te verpesten en aan een rotkind valt niks meer te redden.'

Witteman woonde in Rusland, Duitsland en de VS.

Lees ook

Schrijven over niet-perfect ouderschap: behoorlijk afgezaagd

Nederlandse kinderen zijn nog steeds officieel de gelukkigste ter wereld. En Rina Mae Acosta en Michele Hutchison leggen uit waarom: Nederland weer gidsland in Brits-Amerikaans opvoedboek

Micha de Winter: kind wil ook grenzen

'Unicef vergelijkt al jarenlang het geluk en welbevinden van kinderen in verschillende landen. Uit dat onderzoek blijkt dat Nederlandse kinderen zeer tevreden zijn over hun ouders, school en dat ze het gevoel hebben dat ernaar ze wordt geluisterd.

Opvoeden doe je met een bepaald doel. Hoe je opvoedt, dus welke waarden je wilt meegeven, verschilt van cultuur tot cultuur. Hoe wij in Nederland opvoeden heeft erg met ons type samenleving te maken, waarin waarden als verantwoordelijksgevoel, een eigen mening en aandacht voor anderen belangrijk zijn. Een autoritaire opvoeding past niet in onze samenleving. In een dictatuur ligt dat weer anders: daar is gehoorzaamheid het hoogste doel.

Micha de Winter.

Als je kinderen wilt opvoeden in een open democratische samenleving als de onze dan is de autoritatieve opvoeding het meest geschikt. Dat wil zeggen: opvoeden met gezag, ruimte geven maar ook grenzen stellen. Ik kan me voorstellen dat als mensen hier als expats komen wonen en een ander soort opvoedingscultuur gewend zijn, bijvoorbeeld een heel strenge zoals Amy Chua in Strijdlied van de tijgermoeder bepleit, de Nederlandse opvoedingscultuur hen aanspreekt.

De valkuil bij de dominante Nederlandse opvoeding is dat mensen denken dat streng-zijn niet modern is. Ze zijn bang dat het stellen van grenzen schadelijk is voor het kwetsbare kinderzieltje. Als ik op ouderavonden ben, merk ik dat ouders dat het moeilijkste vinden. Denk aan dilemma's als: hoe laat mag mijn puber thuiskomen, hoeveel mag hij drinken, hoe vaak mag hij achter de iPad? Uit onderzoek weten we dat kinderen behoefte hebben aan grenzen, want die bieden ook veiligheid en structuur. Een grenzeloze opvoeding is dus niet goed. Het mengsel van steun en toezicht luistert heel nauw, je kunt niet een van de twee weglaten. Het is dus goed om ruimte te geven aan je kinderen maar ze hebben net zoveel behoefte aan grenzen en duidelijkheid.'

De Winter is hoogleraar educatie en pedagogiek.

Marije Vlaskamp: grootouders voeden op

'Of het nu om tekenen, pianospelen of wiskunde gaat, de meeste Chinese ouders rusten niet voordat ze iets hebben gevonden waar hun kind goed in is. De harde manier waarop sommige Chinese ouders hun kinderen van jongs af achter hun vodden zitten om te presteren - bekend uit Amy Chua's Strijdlied van de tijgermoeder - heeft als doel kinderen te laten wennen aan de nietsontziende druk die vanaf hun vroegste schooltijd normaal is, en daarna nooit meer ophoudt. De Chinese samenleving, met 1,3 miljard mensen die een plekje onder de zon veroveren, is extreem competitief. Van elke jonge generatie wordt verwacht dat die meer bereikt dan de vorige, zodat de hele familie het beter krijgt.

In China is het collectief belangrijker dan het individu en het woord van ouderen gaat boven dat van jongeren. Daardoor hebben grootouders grote invloed op de opvoeding. Grootouders zien het als hun recht een kleinkind groot te brengen, wat ouders vaak prima vinden: ze zijn zo druk met hun werk. Grootouders verwennen kleinkinderen ouderwets de grond in. Met een fles cola en een zak chips voor de spelcomputer is een druk kind ook gemakkelijker hanteerbaar voor een oudere opvoeder.

Een kleine minderheid van Chinese ouders vindt een gelukkig kind belangrijker dan succes. Die experimenteren, bijvoorbeeld door hun kind een jaartje langer thuis te houden voor de lagere school met huiswerk, proefwerken en pressie. Desnoods stopt een van de ouders met werken, zodat oma en opa de opvoeding niet totaal overnemen. Maar dat zijn uitzonderingen.'

Vlaskamp is correspondent in China.

Marije Vlaskamp. Beeld Marcel Wogram

Beatrijs Ritsema: te veel gepraat en overleg

'Ik vind de Nederlandse opvoedstijl niet slecht. De algemene gedachte dat je veel aandacht aan de kinderen moet besteden, vind ik goed. Maar of het ook de beste stijl ter wereld is? In het boek Franse kinderen gooien niet met eten (Pamela Druckerman) zie je goed de verschillen met een Zuid-Europees land als Frankrijk. Na het lezen vraag je je toch af of de Nederlandse stijl dan zo veel beter is omdat het idee van kinderen die niet met eten gooien mij ook wel aanspreekt.

Of Nederlandse kinderen leuk zijn? Ze zijn wel gelukkig. Je wilt ook niet dat je kinderen ongelukkig zijn. En hoe Fransen hun kinderen afrossen, vind ik niet prettig. Het zou hier best wat autoritairder kunnen maar zodra die Fransen gaan slaan, gaan ze te ver. Je moet geen regime van angst instellen om je doel te bereiken.

Maar er zit ook nog wel wat tussen-in. In Nederland wordt veel gepraat en overlegd met de kinderen. In Amerika doen ze dat ook. Maar soms komt er geen eind aan. Terwijl je als ouder ook een keer de knoop moet doorhakken. Ouders zijn immers wel gewoon de baas. Ik vind het daarnaast iets hypocriets hebben om voortdurend hele waaiers van keuzes voor te leggen waar die kinderen uit mogen kiezen.

Ter wille van de efficiëntie kunnen bepaalde dingen heus wat vlotter: laat je kinderen uit twee in plaats van vijf soorten ontbijt kiezen. Op dieper niveau vind ik de vele keuzes ook hypocriet want er wordt een soort toneelstuk opgevoerd waar de meningen, voorkeuren en wensen van kinderen heel belangrijk zijn. Maar bij de écht belangrijke dingen, bijvoorbeeld als ouders gaan scheiden, hebben kinderen geen inbreng. Dus het is toch maar tamelijk beperkt die invloed van kinderen.'

Ritsema is auteur van Als ze maar gelukkig zijn - Over kinderen, opvoeden en onderwijs.

Beatrijs Ritsema. Beeld Vrij Nederland
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.