OpinieCommentaar

Is de haast in de impeachmentzaak tegen Trump een tactische fout?

Voorzitter Nancy Pelosi van het Huis van Afgevaardigden ondertekent de aanklachten tegen president Trump.Beeld AFP

Voor de derde keer in de Amerikaanse geschiedenis is in de ­Senaat een proces begonnen over de mogelijke afzetting van de president. Het is een zwaarwichtig moment, maar de uitkomst staat eigenlijk al vast. President Trump zal door de Republikeinse senatoren worden vrijgesproken.

Ook de eerste twee aangeklaagde presidenten ­kwamen er zonder kleerscheuren van af, maar de aanklachten tegen hen waren minder ernstig. Bij Andrew Jackson ging het om de vraag of hij het recht had zijn minister van Buitenlandse Zaken te ontslaan (ja), bij Bill Clinton om zijn leugens over zijn affaire met ­Monica Lewinsky (heel kwalijk volgens #MeToo-maatstaven, maar geen staatszaak).

President Trump wordt verweten dat hij zijn macht heeft misbruikt door de Oekraïense president Zelenski onder druk te zetten om mee te werken aan een ­poging Trumps Democratische rivaal Joe Biden onderuit te halen. De tweede aanklacht betreft Trumps ­pogingen het onderzoek van het Congres naar de zaak te saboteren. Trump verbood medewerkers van het Witte Huis mee te werken aan het onderzoek van de im­peachmentcommissies.

Het zijn allebei aanklachten die de werking van de Amerikaanse democratie betreffen. President Trump mag de beschuldigingen tegen hem afdoen als ‘nep’, maar het is wel duidelijk dat zijn poging zijn macht als president te gebruiken om een politieke tegenstander uit te schakelen een gevaarlijke inbreuk op de democratische spelregels vormt.

De honderd senatoren werden donderdag beëdigd als leden van de jury en beloofden plechtig dat zij ‘onpartijdig’ hun werk zullen doen bij het beoordelen van de beschuldigingen tegen Trump.

Maar dat laatste geldt slechts voor een handjevol ­senatoren. Veruit de meeste Republikeinse senatoren maken er geen geheim van dat hun mening al vaststaat: er valt niets aan te merken op hun president. ­Omgekeerd zijn de meeste Democraten ook al vastbesloten: Trump moet aftreden.

Ook bij de eerdere afzettingsprocedures bleek al dat impeachment geen juridisch, maar een door en door politiek proces is. Alleen bij de voorbereiding van de impeachment van president Nixon (die aftrad vóór het zover kwam) bleken ook diens Republikeinse ­partijgenoten zo geschokt door zijn wangedrag dat zij zich tegen de president keerden.

Daar hoeven de Democraten deze keer niet op te ­hopen: de meeste Republikeinen zijn zo bang voor de president die hun partij heeft overgenomen dat zij geen woord van kritiek durven te laten horen.

Ook de Democraten beseffen dat hun afzettings­procedure geen enkele kans maakt, maar voor hen is het een principiële kwestie. Zulk presidentieel wan­gedrag mogen ze niet ongestraft voorbij laten gaan.

Toch is het de vraag of de Democraten geen tactische fout hebben begaan door zoveel haast te zetten achter de impeachmentprocedure. Met het doorsturen van de aanklachten naar de Senaat hebben ze de regie van het proces nu in handen gegeven van de Republikeinen die daar de lakens uitdelen. Die kunnen weigeren nieuwe getuigen op te roepen. Dat zou betekenen dat Trump mogelijk al eind deze maand wordt vrijgesproken, waarna hij als morele winnaar aan zijn herverkiezingscampagne kan beginnen.

Het was slimmer geweest als de Democraten de ­procedure nog enkele maanden in het Huis van ­Afgevaardigden hadden laten aanslepen door weigerachtige getuigen via de rechter op te roepen.

Hun enige kans Trump te straffen voor zijn wan­gedrag in het Witte Huis is nu aan te sturen op een ­officiële berisping, in plaats van afzetting als president. Misschien zijn daarvoor nog een paar stemmen van gewetensbezwaarde Republikeinen te vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden