VerslaggeverscolumnAriejan Korteweg in Den Haag

Is dat digitaal vergaderen nou wel zo’n goed idee?

Het is nog vroeg op het Binnenhof maar Niek Jan van Kesteren gaat al weer terug naar Katwijk. Zoals vandaag had ik de CDA-senator nog niet gezien: jack, spijkerbroek. Even naar de Eerste Kamer geweest om zijn handtekening te zetten. Want getekend moet er worden, voor het quorum. Vanuit huis kunnen we miljoenen euro’s overmaken, examens afnemen en operaties begeleiden. Maar voor de presentielijst moet je als senator naar Den Haag komen.

Daar komt Wopke Hoekstra aangebeend, loodsvissen op afstand. Op weg naar een dag vol debatten. Dag Niek Jan, ik probeerde je nog te bellen gisteravond, zegt hij. Dat is aardig aan die anderhalvemetereconomie: Haagse fluistergesprekken worden met aangepast volume gevoerd. ‘Dit gaat zo moeilijk worden voor het bedrijfsleven’, zegt Van Kesteren voordat hij naar de parkeergarage verdwijnt.

Terwijl op het lege Plein de kroegen worden aangepast aan de nieuwe werkelijkheid en de straatlantaarns worden gepoetst, belooft het een aardig vergaderdagje te worden. Hoekstradag vooral. Maar ook de dag waarop de Eerste Kamer losschiet uit haar lockdown. Om te praten over een onderwerp met een zweem van zelfreflectie: de spoedwet die het gemeenteraden en provinciale staten mogelijk maakt digitaal te vergaderen. Is democratie op afstand een goed idee? Dat is de vraag op deze dag waarop het Binnenhof weer een beetje tot leven komt.

Hoekstra (rechts), op weg naar een dag vol debatten.

Eerst Hoekstra, die komt debatteren over zijn Europese manoeuvres. Als damstenen zijn de commissieleden geplaatst in de Troelstrazaal, de thuiskleding voor even verwisseld voor pak en stropdas. Hoekstra oogst waardering van de mannen op uiterst rechts (‘Minister No moet z’n poot stijf houden’), woede van GroenLinks en PvdA en een onvervalst socialistische uitbarsting van Renske Leijten (SP), die waarschuwt dat de financiële sector lachend rijk wordt als de EU nieuwe schulden gaat maken.

Zelfs zo’n commissievergadering krijgt in coronatijd iets verfrissends. Met een minister die over grote afstand met zijn sherpa moet overleggen. Met een behoefte die aan de lichaamstaal van Aukje de Vries (VVD) af te lezen zou zijn. En met een gecontroleerde uitbarsting van Henk Nijboer (PvdA), die heus wel zelf kan beoordelen dat die ene interruptie van hem niet gemist kan worden.

De senaat, nog deftiger dan anders.

Door naar de senaat, nog deftiger dan anders nu de deuren worden geopend door gehandschoende Kamerbodes. De microfoon kreeg om wille van de hygiëne voetbediening. In de zaal zitten veertien woordvoerders, ook hier in dambordopstelling. Er hangt opwinding: gek, het gaat weer beginnen.

In de Tweede Kamer werd de spoedwet een week eerder zonder slag of stoot aangenomen. De senaat neemt er juist uitgebreid de tijd voor. Wat mij betreft laat de Eerste Kamer deze middag zien dat ze niet in de coronastand kan, ondanks die 24 senatoren van 65 jaar en ouder. 

Het is verrassend genoeg  Peter Nicolaï van de Partij voor de Dieren die zich opwerpt als verdediger van de status quo. Hij ziet niks in digitaal vergaderen: ‘Je moet als volksvertegenwoordiger je taak vervullen, dat gaat niet achter een schermpje’, zegt hij, nadat het katheder met desinfecterende gel is schoongemaakt. ‘De democratische controle moet optimaal gewaarborgd worden. Als wij hier kunnen vergaderen, kan het elders ook.’ Marjolein Faber (PVV) komt met een ander argument: als digitaal stemmen bij verkiezingen onveilig is, waarom zou dat dan nu in gemeenteraden wel kunnen?

Stemmen in dambordopstelling.

Uiteindelijk zal ook de Eerste Kamer zich bij de wet neerleggen, al is het maar om wat Ruud Koole (PvdA) zegt: laten ze dat gewoon op provinciaal of gemeentelijk niveau beslissen, waarom zouden wij dat voor hen doen? En toch, wat de Eerste Kamer een goed idee vindt voor gemeenteraden, zal ze zichzelf voorlopig niet toestaan. Artikel 67 van de Grondwet wordt hier strikt uitgelegd.

Geerten Boogaard, Thorbecke-hoogleraar in Leiden, spreekt graag over de liturgische functie van het debat. Hij doelt daarmee op het belang van het rituele karakter ervan, als ware het een religieuze bijeenkomst. Dat ritueel is vooral belangrijk voor degenen die aan het kortste eind trekken, zegt hij vanuit huis, dochter van 2 op schoot. Die moeten ervan uit kunnen gaan dat het besluit volgens de regels is genomen. Ze moeten op de tribune kunnen zitten, desnoods met spandoeken. Anders krijg je een vorm van deep state. Hij heeft twijfels bij digitaal vergaderen als middel om common ground op te bouwen. Wat hem betreft moet een politicus het offer brengen naar Den Haag te komen, ook om de presentielijst te tekenen.

De volgende dag opnieuw nieuws over Hoekstra. Tot vroeg in de ochtend digitaal vergaderd met zijn Europese ambtsgenoten. Ze kwamen er niet uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden