ColumnPeter de Waard

Is boerenkoolkoninkrijk een westers equivalent van een bananenrepubliek?

null Beeld

Bananen passen niet echt bij Nederland. Maar misschien kan de term boerenkoolkoninkrijk een westers equivalent worden van bananenrepubliek. Nu zelfs de baas van de landsadvocaat tien jaar lang miljoenen van cliënten kon verduisteren, moet Transparency International zich achter de oren krabben. Op de laatste ranglijst van 2020 staat Nederland nog op de achtste plek van minst corrupte landen. Dat is de subtop. Maar inmiddels is een notering in het rechterrijtje meer op zijn plaats. Zeg: ergens tussen Colombia en Ecuador op de 92ste plek op een ranglijst met 179 landen.

Oud-notaris Frank Oranje was een boegbeeld van het Nederlandse notariaat, iemand met een reputatie van onkreukbaarheid, zo schrijven kranten. Meer integere mensen in Nederland waren er niet. Dan moet de rest massaal sjoemelen.

Nederland staat internationaal bekend als een belastingparadijs. Nog altijd is het land daarom trekpleister voor veel internationale concerns die hier voor de rest nauwelijks activiteiten hebben. De drie grote banken zijn in enorme schandalen verwikkeld geraakt. De Rabobank moest 774 miljoen euro aftikken vanwege het aandeel in het wereldwijde Libor-schandaal. ING kocht voor 775 miljoen euro een vervolging af voor nalatigheid bij wereldwijde witwasoperaties. Niettemin werd de bank dit jaar gewoon weer de huisbank van de overheid en maakte de voormalige topman promotie in Zwitserland. Bij ABN Amro, nota bene een soort van veredelde staatsbank, dreigt een volgend witwasschandaal.

Nogal wat Nederlandse bedrijven zijn afgelopen jaren in opspraak gekomen door corruptieschandalen in het buitenland (Imtech, SBM Offshore, Van Oord) zonder dat het veel repercussies had. Zelfs Transparancy constateerde vorig jaar dat Nederland achterloopt bij de vervolging van corruptie-export. Vanwege de schimmige lobbystructuur is politieke corruptie hier ook een groeiend probleem.

De Belastingdienst is een gatenkaas geworden doordat politici de ambtenaren met allerlei toeslagregels het bos hebben ingestuurd. Andere kenmerken van boerenkoolkoninkrijken zouden kunnen zijn: vergaande fragmentatie in het politieke landschap en een overheid die op de pof leeft. Nu al lijken er acht partijen nodig te zijn om direct nog een regering te vormen. En het CPB meldde deze week dat de miljardenrekening van de pandemie op het bordje komt van de volgende generatie. Nederland staat niet alleen. In omringende landen - Duitsland met Wirecard en het cum-ex schandaal en Frankrijk met Sarkozy - zouden een vrije val moeten maken op de ranglijst.

De moraal en de ethiek lijken inmiddels zo ver weg dat bijna buitenlandse waarnemers zouden moeten worden gevraagd om 17 maart toezicht te houden op een eerlijk verloop van de verkiezingen.

Misschien kunnen ze worden getrakteerd op een bord boerenkool met worst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden