COLUMNIonica Smeets

Ionica Smeets luistert Bohemian Rhapsody in 8 dimensies (en wordt na 1 minuut misselijk)

Beeld de Volkskrant

In mijn favoriete podcast Eeuw van de amateur ging het over het hoorspel Wannsee – en dat dit in 8D-geluid was. Ik zat me net af te vragen wat dat precies betekende, toen ik presentator Botte Jellema hoorde zeggen: ‘Misschien kan Ionica dat uitrekenen.’ Vooruit dan maar.

De D in 8D staat voor dimensies. Het is me niet precies duidelijk hoe ze aan acht dimensies komen, maar 8D-geluid klinkt alsof het in de hele kamer is, om je heen draait en dwars door je hoofd heengaat (zeker als je met een koptelefoon luistert). Dat is niet per se prettig. Bij het luisteren naar Wannsee werd ik soms zo afgeleid door de ruimtelijke effecten dat ik delen van het verhaal miste. Het is nog vervreemdender om iets dat je al kent in 8D te horen, ik kon maar een minuut luisteren naar de klassieker Bohemian Rhapsody in 8D voordat ik misselijk werd.

In bioscopen had je al ‘meerdimensionale’ ervaringen. Zo is 4D het beeld in 3D plus bewegingen van de stoelen. Met speciale effecten als wind of regen in de zaal heet het alweer 5D. En bij interactieve films waar de kijker met een druk op de knop keuzen maakt die het verhaal veranderen, zit je al snel op 7D. Kortom: je doet er iets bij en je gaat een dimensie omhoog. 

Bij het goochelen met hogere dimensies moet ik altijd denken aan de mop over een ingenieur en een wiskundige die samen een lezing over snaartheorie bezoeken. In die lezing gaat het over een elfdimensionale ruimte. De wiskundige luistert met veel plezier naar het verhaal, terwijl de ingenieur zich het hoofd breekt over die elf dimensies. Je hebt onze gewone drie dimensies en dan kun je tijd toevoegen om een vierde dimensie te krijgen. Maar hoe kom je dan in vredesnaam op elf? Als hij dit na afloop aan de wiskundige vraagt, dan antwoordt zij dat ze het in haar hoofd voor zich ziet. De ingenieur vraagt: ‘Hoe dan?’ Waarop de wiskundige uitlegt dat het simpel is: ‘Ik stel me eerst een n-dimensionale ruimte voor en dan vul ik n=11 in.’

Het erge is dat dit voor mij ergens nog waar is ook. Ik heb tijdens mijn wiskundestudie vrolijk gewerkt met n-dimensionale of zelfs oneindig-dimensionale ruimtes. Misschien helpt het daarbij zelfs dat ik in onze gewone driedimensionale ruimte zó weinig ruimtelijk inzicht heb, dat ik het net zo lief helemaal abstract aanpak. En misschien ligt het ook daaraan dat 7D-films of 8D-audio voor mij niet zo hoeven. Het voelt meer als een gimmick die even leuk is dan iets dat echt een nieuwe dimensie toevoegt aan een meeslepende film of een pakkend liedje. We zitten nu eenmaal vast in onze eigen drie dimensies, zeker nu de tijd soms lijkt stil te staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden