ColumnSheila Sitalsing

Invechten, eigen broek, regels en geen geluksmachine: plotseling hoeft dat allemaal niet meer

null Beeld

Je kunt veel zeggen van Mark Rutte - dat het jammer is hij wel feilloos kan onthouden wanneer het kind van de buurvrouw van de loodgieter jarig is, terwijl hij het prompt vergeet te melden als iemand hem heeft meegedeeld dat er in Irak per ongeluk zeventig burgerdoden zijn gevallen door Nederlandse bommen, bijvoorbeeld - maar zijn allerbeste eigenschap blijft zijn plooibaarheid. Of nou ja, plooibaarheid. Rutte is de wederkomst van Barbapapa op aarde.

Dus nu op het Binnenhof het radicale idee heeft postgevat dat de overheid er is voor de mensen (omdat mensen - heel radicaal - graag willen dat hun overheid ze aardig behandelt), en nu Rutte snapt dat het voor zijn politiek overleven cruciaal is dat hij dit ook vindt, zegt hij de godganse dag menselijke maat dit en menselijk gezicht dat.

Afgelopen woensdag in een debat in de Tweede Kamer: 11 keer achterelkaar. De premier sprak daar niet als demissionair premier maar als partijleider van de VVD, een partij die nog nooit is betrapt op bovenmatige interesse voor het leed dat mensen wordt aangedaan wanneer ze verstrikt raken in regelgeving, of verdwalen in een fraude-onderzoek, of een afslag missen. Trefwoorden hierbij waren altijd ‘invechten’, ‘broek’ (als in: eigen broek ophouden), ‘regels’ (als in: regels zijn regels), en ‘geluksmachine’ (als in: de staat is geen geluksmachine).

Nu moet alles nieuw worden gemaakt. Nu moet de bestuurscultuur op de schop. Radicaal. Dat vinden parlementariërs van links tot rechts. Dus doet Rutte ‘huup, huup, Barbatruc’, en vindt ook hij dat overheidsbeleid moet uitgaan van de menselijke maat. Bij het toekennen van toeslagen en uitkeringen, bij het innen van schulden, bij het verlenen van allerhande diensten.

Menselijke maat betekent hier: dat je iemand van de overheid kunt opbellen wanneer je een brief krijgt waarin iets staat waar je het niet mee eens bent, of waar je domweg vragen over hebt. Dat je ergens kunt aankloppen voor een oplossing wanneer er een wet is die niet in jouw geval voorziet. Dat, wanneer je zowel met de belastingdienst als met jeugdzorg te maken krijgt, die twee met elkaar gaan praten. Dat ambtenaren de ruimte krijgen wetten vrij te interpreteren wanneer de situatie daarom vraagt. Dat de wet er voor jou is en niet omgekeerd. En dat niemand zegt: ‘We hebben het aan de computer gevraagd en die zegt neen.’

Dit radicale idee leeft al een jaar of tien (twintig, dertig) op werkvloeren, bij mensen thuis, bij iedereen die langer dan vijf minuten heeft nagedacht over de publieke zaak. De Ombudsman heeft het al jaren over ‘het recht op menselijk contact’ voor elke inwoner van dit land die iets te vragen of te klagen heeft. Er zijn genoeg ambtenaren die deze radicale ideeën allang in praktijk brengen - van iemand die met statushouders werkt, hoorde ik over het briljante artikel 5: vijf vingers voor de ogen spreiden en laten gaan.

Voor controledriftig Den Haag was dit lange tijd onverteerbaar. Want invechten, broek, regels en geen geluksmachine. Nu mag het plots. Móet het.

Dat is mooi, zei ik ontroerd tegen een collega die meer verstand heeft van de politiek dan ik. Hij keek moeilijk, zei dat het woorden zijn, dat er niets zal veranderen, dat ik niet moet denken dat alles plots beter zal worden. Daar heeft hij vast gelijk in. Maar zonder hoop is alles zinloos. Daarom: hoera voor huup huup Barbatruc.

Podcast De kamer van Klok

Drie Kamerleden verlieten deze week Forum voor Democratie. Waarom trappen mensen toch steeds in de charme van Baudet? Luister onze nieuwe politieke podcast De kamer van Klok (voorheen Koorts) met columnist Sheila Sitalsing, hoofdredacteur Pieter Klok, presentator Gijs Groenteman en politiek verslaggever Ariejan Korteweg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden