Column Sheila Sitalsing

Interessante, weloverwogen voorstellen zijn eerder al eens weggestopt in een la

Wanneer ze in Brussel zijn, voor een samenzijn met hun Europese collega’s, lopen Nederlandse politici graag al vingertjezwaaiend de oud-calvinistische wijsheid te debiteren ‘dat je het dak moet repareren wanneer de zon schijnt’. Dat je dijken moet aanleggen wanneer het water laag is. Dat je geld dat je over hebt netjes opzij moet leggen, in plaats van het te verbrassen aan drank en vrouwen. Dat je afspraken moet maken over een gezamenlijk migratiebeleid vóórdat er stuurloze schepen vol landverhuizers voor de kusten dobberen. In de Volkskrant las ik onlangs dat een Italiaanse diplomaat na de zoveelste zon-dak-metafoor terug katte: ‘Als bij ons de zon schijnt, gaan we naar het strand.’

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat we dat hier ook gewoon doen. Willemijn Hoebert hoeft maar op de weerkaart te wijzen naar een dynamisch hogedrukgebied dat mogelijk komt aangedreven vanuit Engeland, of er staat dertien kilometer file voor Scheveningen.

Niettemin is het beeld van de eigen voortreffelijkheid onwrikbaar: op een mooie zomerdag klimmen Nederlanders massaal het dak op om dakpannen recht te leggen en verrotte latjes te vervangen. Vervolgens gaan ze op dijkeninspectie.

Wellicht dacht de commissie die gevraagd is na te denken over de toekomst van ons democratisch bestel, en die gisteren zijn tussenverslag presenteerde, daarom wel: kom we gooien de verantwoordelijkheidsmetafoor nog eens in. ‘Indachtig de woorden van A.M. Donner: de staat, dat zijn de dijken! als typering van het wezen van de staat, meent de commissie dat het noodzakelijk is om de dijken op Deltahoogte te brengen. Dat betekent dat het parlementair stelsel en de parlementaire democratie moeten worden beveiligd en versterkt tegen bedreigingen en uitholling van binnen en van buiten. Daarmee wachten tot een combinatie van vliegende storm en springtij zich manifesteert is te laat. Het is beter om dergelijke maatregelen te nemen wanneer er nog gelegenheid is om dat weloverwogen te doen.’

Waarna een heleboel uiterst zinnige voorstellen volgen om ervoor zorg te dragen dat alle Nederlanders, ook degenen die zich nu veronachtzaamd voelen, vertegenwoordigd zijn in de democratische besluitvorming. Om het parlement beter te laten werken. En om de rechtsstaat nog beter te beschermen tegen eventuele gekkigheid uit onverwachte hoek.

Zoals meer mogelijkheden om specifieke personen de Tweede Kamer in te stemmen in plaats van degenen die toevallig hoog op de lijst van de partij van voorkeur staan (nu moet een laag geplaatste kandidaat godsonmogelijk veel voorkeursstemmen krijgen om een zetel in het parlement te bemachtigen). Een direct gekozen formateur, wat in de praktijk bijna neerkomt op een rechtstreeks gekozen premier. Een correctief, bindend referendum als noodrem. Betere inhoudelijke ondersteuning voor leden van de Tweede Kamer. De mogelijkheid voor de Eerste Kamer om rammelende wetten terug te sturen voor een nieuwe ronde, nieuwe kansen.

Interessante, weloverwogen voorstellen. Die in meerderheid al eens eerder – soms in varianten - zijn voorgesteld, overwogen of zelfs als wetsvoorstel aangeboden. En die vrijwel allemaal al eens weloverwogen, in volle zonneschijn en bij laag water zijn afgewezen of weggestopt in een la. Want de verantwoordelijke politici gingen liever op het strand liggen.

Frappez, frappez toujours, moet de commissie hebben gedacht. En ze schreef de beste ideeën gewoon nóg een keer op.

Eind dit jaar volgt de eindrapportage. Met een beetje mazzel is het dan guur, nat winterweer. Dan zullen ze wel moeten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.