Opinie

'Informateurs, investeer in nieuwe welvaart door groene groei'

Hoog tijd om het pad van de groene groei in te slaan, schrijft D66-Tweede Kamerlid Stientje van Veldhoven. Maar daarvoor is politieke en maatschappelijke moed nodig.

Windmolens in Flevoland, op een foto van afgelopen augustus.Beeld ANP

Vandaag is de Dag van de Duurzaamheid. Een belangrijke dag, waarbij we erbij stil staan dat alles niet vanzelf gaat. Het licht dat we bij thuiskomst aan doen, het gas en water dat we gebruiken om groenten te koken of de verwarming die we aanzetten om het wat behaaglijker te maken. In 2050 zijn er 9 miljard mensen op deze ene wereld die dat ook willen. Schaarste van energie, voedsel en grondstoffen zullen ons de komende jaren dan ook meer en meer raken. Dat biedt grote kansen: want de zoektocht naar oplossingen leidt tot innovatie en nieuwe groei.

Mits de noodzaak om onze maatschappij aan te passen wordt onderkend. En daar gaat het mis. Onze economie vertoont slijtage, maar in plaats van te investeren in nieuwe groei teert Nederland in op natuurlijke reserves als onze gasvoorraad. Omdat de politieke moed ontbreekt om te investeren in groene groei, om vervuilers te laten betalen en om voldoende geld te reserveren voor onze groene infrastructuur. Zo worden we sluipenderwijs armer in plaats van rijker.

Het beetje groei dat we hebben komt vooral van de extra aardgasopbrengsten, die in zes jaar zijn gestegen van 8 miljard in 2006 naar 12 miljard per jaar in 2012. Als het gas op is betekent dat een verlies van 1,5 procent van ons bruto binnenlands product. TNO laat zien dat Nederland vanaf 2023 al minder gas zal produceren dan we zelf nodig hebben. Onder andere omdat bijna elk huis in Nederland met gas verwarmd wordt. Vanaf 2023 verandert ons gasverbruik van inkomstenbron in kostenpost. Daarmee gaat een deel van onze rijkdom dan letterlijk in rook op. En toch is er de afgelopen jaren nauwelijks actie ondernomen om Nederlanders structureel minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen. De Algemene Rekenkamer waarschuwt in haar advies bij de begroting dan ook dat het inzetten van aardgasbaten voor consumptieve bestedingen 'ten koste gaat van investeringen in de toekomst' en dat dit 'de noodzaak tot aanpassing van de bestedingen verhult'.

Grondstofprijzen
Bovenop de stijgende energierekening door het opraken van ons gas, zorgt de groeiende wereldbevolking voor hogere grondstofprijzen. Dat zet onze koopkracht en de winst van belangrijke bedrijven onder druk. Consumentenprijzen zijn met 15 procent gestegen sinds 2005. De stijgende prijzen zijn een prikkel om zuinig om te gaan met grondstoffen én om grondstoffen te recyclen. Het opzetten van grondstoffenrotondes voor hergebruik kost echter (aanloop-)tijd en - investeringen, wat zich niet altijd verhoudt met de korte termijn afwegingen in de markt, maar die voor de middellange en lange termijn essentieel zijn. Daar kan de overheid een nuttige rol spelen door hergebruik te stimuleren. Jammer genoeg heeft kabinet-Rutte nu juist de belasting op het storten van grondstoffen als afval afgeschaft, wat investeren in hergebruik ontmoedigt.

Elk huishouden weet dat je verarmt als je het tafelzilver verkoopt om er boodschappen van te doen. We moeten van die doodlopende weg af en het pad naar groene groei inslaan. Dat kan door een deel van het geld uit de inkomsten van aardgas te investeren in schone energie, door in te zetten op energiebesparing en door recycling te stimuleren. Zodat we niet afhankelijk worden van de import van gas, de prikkels verschuiven van arbeid naar vervuiling, en samen met het bedrijfsleven inspelen op de economie van morgen.

Het is een slecht teken dat 155 miljoen euro voor duurzaamheid uit het lente-akkoord al in de eerste dagen van de regeringsformatie tussen PvdA en VVD is gesneuveld. Geld dat we moeten inzetten om ons minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen, geld dat kan bijdragen aan groene groei, geld waarmee innovatie gestimuleerd kan worden.

Er ligt een forse opdracht voor de formateurs: investeer in nieuwe welvaart door groene groei, in plaats van het grijze beleid van de afgelopen jaren door te zetten.

Stientje van Veldhoven is Tweede Kamerlid D66, en werd afgelopen juni door Natuurmonumenten uitgeroepen tot een van de groenste politici van Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden