ColumnMarcia Luyten

In Wie is de Mol? doen bekende Nederlanders aan Chinapromotie op de buis

Bijna 3 miljoen Nederlanders keken zaterdag naar negen meer of minder bekende Nederlanders die in karretjes door een Chinees park reden om delen van een wereldkaart te verzamelen. Een Chinese wereldkaart, om precies te zijn. China in het midden, centrum van de wereld.

Zo ziet Beijing het graag. De meer en vooral minder Bekende Nederlanders in Wie is de Mol? legden Europa en Amerika gewillig om China heen. Zo wennen ook wij aan het idee dat China ’s werelds natuurlijke grootmacht is. Om dat kwartje te helpen zakken heeft China, behalve het grootste diplomatennetwerk ter wereld, een speciaal ministerie: het Verenigd Front Werk. Al in 1939 door Mao Zedong aangeduid als een van de magische wapens van de Communistische Partij, door zijn verre opvolger Xi Jinping afgestoft en uitgebouwd tot een krachtige, wereldwijd opererende machine.

Het Verenigd Front Werk geeft China in het buitenland een gepolijst voorkomen. Het produceert jegens China welwillendheid en, effectiever nog: verschuldigdheid – het betere publiciteitswerk. Dat doet het Front met zachte hand, om in het buitenland zoveel mogelijk zieltjes te winnen; de tactiek van inlijven. Een instrument: de Confuciusinstituten. Die geven aan Nederlandse studenten aan universiteit of hogeschool Chinese taal- en cultuurlessen, zoals in Groningen, Maastricht en tot voor kort Leiden. Ook scholieren, zo’n drieduizend, leren Mandarijn op kosten van Confucius. Inbegrepen is de gepolijste versie van China’s geschiedenis.

Wetenschappers, politici, denktanks, opinieleiders, zakenlui krijgen in China een warm onthaal. Wanneer je in Nederland hoog hoort opgeven van het Chinese wonder, of wanneer evidente problemen worden ontkend, is het niet gek je af te vragen of die liefde wellicht is aangewakkerd door een mooi, egostrelend reisje.

Ander instrument: de Huawei Smart Bus. Die rijdt door Nederland om basisschoolleerlingen les te geven in digitale veiligheid – wat best geestig is in het licht van de bezorgdheid over de aanleg van het 5G-netwerk. KPN gebruikt technologie van Huawei, ondanks expliciete waarschuwingen van de AIVD, ondanks de lange lijst van cyberspionage waarmee technologische kennis is gestolen. (Een willekeurige greep: KPN 2012, ASML 2015, Philips 2019.)

Politiek en zaken zitten in China aan touwtjes die samenkomen in één en dezelfde hand, die van partijleider Xi Jinping. Toch zei Jan-Kees de Jager, tot december financieel topman KPN, dat hij geen reden had aan te nemen dat Huawei wordt gesteund door de Chinese staat. The Wall Street Journal publiceerde vorige maand eigen onderzoek waaruit bleek dat Huawei afgelopen jaren 75 miljard dollar aan staatssteun ontving. Het maakt Europa’s Nokia en Ericsson kansloos. China is nu marktleider in telecomapparatuur, technologie die ook de Scandinaviërs leveren. In internationale handel heeft China nooit willen voldoen aan een eerlijk speelveld, de reden dat notabene Trumps Amerika voorstelt om de Europese bedrijven te helpen met krediet, zodat ze in 5G kunnen concurreren met Huawei.

Terug naar het Verenigd Front Werk, want dat Front paait én het straft – tactiek twee is repressie. Wie kritiek uit op China is een tegenstander en moet onschadelijk gemaakt. Buitenlandse journalisten die verslag doen over Tibet, interneringskampen met een miljoen Oeigoeren, totalitaire staatscontrole of gevangen mensenrechtenactivisten verliezen hun visum of worden brutaalweg in eigen land door de Chinese ambassade belaagd.

Het land centraal op de wereldkaart van Wie is de Mol? duldt niks naast zich, niks boven zich. De wereld van China bestaat uit vazallen en vijanden en het kabinet Rutte zal nu moeten kiezen. Het is klemgezet door de opkomende en de vallende grootmacht, tussen China en Amerika: geeft het wel of niet een exportvergunning voor de chipmachine van ASML? Het eeuwig schipperen, kool en geit sparen, is voorbij. Moed en soevereiniteit zijn gevraagd.

Intussen doet het magisch wapen van Mao trefzeker zijn werk. De openingsscène van Wie is de Mol? was vorige week groots. Het immense plein voor China’s oudste poort stond vol wapperende vlaggen, traditionele krijgslieden in gouden uniform, tamboers die de trom sloegen en rijen kinderen in gewaden die lessen reciteerden. Even de AVROTROS gebeld, want zo’n show gaat niet voor niks. Mijn vraag was: heeft de NPO wel genoeg betaald? Of is de omroep China iets verschuldigd? Over het budget van De Mol wil AVROTROS niks kwijt. Vooralsnog kijken we met 3 miljoen naar een grandioze China-promotie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden