Column Daniela Hooghiemstra

In tangaslip of boerkini springen vrouwen door de hoepel van de commercie

Op de voorpagina van de Sports Illustrated Swimsuit Issue, bekend om zijn foto’s van halfnaakte vrouwen in de branding, staat dit jaar het Somalisch-Amerikaanse model Halima Aden, gekleed in een felblauwe boerkini met daaroverheen een lange shawl, en op haar hoofd een lichtgroene turban.

Afgelopen zomer lag ik zelf op het strand, niet in de branding, maar gewoon op een stoel, en had ik het in mijn nieuwe badpak zo bloedheet, dat ik voor het dilemma kwam te staan of ik een mooi plaatje wilde zijn (nou ja, dat hoop je dan als je een duur badpak koopt), of gewoon mijn oude bikini weer aan zou trekken. Het dilemma, dat eigenlijk geen dilemma was omdat mijn wezen me liever is dan het beeld ervan, was snel opgelost.

Daarom trof me de foto van Halima, die in een waterafstotend, polyester pak in de zon lag. Dat moet een regelrechte marteling zijn. Toch keek ze, blijkbaar ook niet gehinderd door haar ongemakkelijke zijligging, hartstochtelijk lachend in de camera, alsof ze tegen alle vrouwen op de wereld wilde zeggen: in kunststof verpakt zonnebaden is héérlijk, jullie zouden het ook eens moeten proberen.

Voor Halima, die als kind vanuit een Keniaans vluchtelingenkamp in Amerika belandde en daar een modellencarrière begon, was dit niet zomaar een klusje, zo bleek uit het commentaar op haar Instagram-pagina. Zij heeft een missie. ‘Verander jezelf niet’, schreef ze onder de foto, ‘verander het spel. Dames, alles is mogelijk!!!’

Ik vroeg me af welk ‘spel’ ze bedoelde, en hoe zij dat met dit pak wilde veranderen. Met de foto’s wil Halima de wereld vertellen dat ‘vrouwen met verschillende achtergronden, uiterlijk en opvoeding samen kunnen staan en gevierd kunnen worden’, schrijft ze.

Op zich is dat een nobel doel. De vrouwen in tangaslipjes die Sports Illustrated normaal gesproken op de voorpagina plaatst, zijn in hun wezen niet anders dan degenen die alleen bedekt de publieke ruimte betreden.

Maar Halima ziet toch iets essentieels over het hoofd, namelijk dat lichaamsbedekking niet een kwestie is van vrijblijvende smaak, maar van strenge religieuze overtuiging, die vrouwen veelal op straffe van keiharde maatregelen voorschrijft wat ze wel en niet mogen.

Gebrek aan comfort is in de geschiedenis van de kleding van vrouwen een rode draad. In West-Europa torsten ze eeuwenlang kilo’s aan stof met zich mee en persten korsetten hun ingewanden samen of benamen die hen de adem, zodat ze om de haverklap flauwvielen. Ontbloot op het strand zitten kan in de westerse wereld ook pas sinds het begin van de vorige eeuw.

Nadat vrouwen zich vanaf de jaren zestig van die zedelijke eisen bevrijdden, kwam er al snel weer een nieuw voorschrift: gij zult jong en sexy zijn. Zo begonnen zij zich uit te hongeren en lieten ze plastisch chirurgen in hun gezonde lichamen snijden en vreemde vloeistoffen in hun gezichten spuiten. Tegelijkertijd verschenen de hoofddoek en de boerka in het straatbeeld.

De vraag is waarom het altijd vrouwen zijn die zich in bochten moeten wringen om met hun lichaam vigerende zedelijke normen uit te dragen. Je kunt mannen daarvan de schuld geven, maar ik denk dat vrouwen het ook aan zichzelf te danken hebben. Of het nu gaat om lichaamsbedekking of hysterische schoonheidsidealen, vaak zijn ze elkáárs strengste keurmeesters.

Op video’s uit Iran zie je hoe vrouwen van de zedenpolitie hun ‘zusters’ intimideren omdat ze de verkeerde kleding dragen, en je hoeft maar een westers damesblad open te slaan om te zien hoe ze elkaar met hun ideaalbeelden om de oren slaan.

I am so sexy’, zegt Halima in een video tijdens de shoot. Ze beseft kennelijk niet dat deze badkleding juist bedoeld is om dat vrije gevoel te onderdrukken en gaat in haar enthousiasme voorbij aan het feit dat de afgedwongen schaamte die zij zo bevallig propageert, voor talloze vrouwen in de wereld een dagelijkse bron van ellende is. De rol van de mode-industrie hierin is duivels. Sports Illustrated zal het een rotzorg zijn of vrouwen halfnaakt, of geheel verpakt in kunststof in de branding liggen. Als de poedels maar door de hoepel springen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.