Media in Rusland Poetins populariteit

In Rusland is een groep mensen in de ban van de ‘Poetin-rating’

Wat speelt er in de Russische media? Het wel en wee van een lijngrafiek waaraan de op- en neergang van de populariteit van de president is af te lezen, constateert onze correspondent Tom Vennink.

In Rusland bestaat een groep mensen die verslingerd is aan een lijngrafiek. De groep bestaat voornamelijk uit medewerkers van het Kremlin, sociale wetenschappers en journalisten. Als de lijn naar beneden gaat, al is het met een knikje, schuiven de leden van de groep naar het puntje van hun stoel. De laatste maanden vertoont de lijn, beter bekend als ‘de Poetin-rating’, geen knikjes meer, maar een heuse neerwaartse trend.

‘Rating op nieuw dieptepunt’, tikken journalisten de laatste tijd.

Journalist Oleg Kasjin waarschuwt tegen gestaar op de Poetin-rating. Beeld RV

Nog alarmerender klinkt de kop uit de toonaangevende zakenkrant Vedomosti afgelopen maandag: ‘De jaarlijkse toespraak van de president heeft niet geholpen om de rating omhoog te krijgen.’

Het nieuwste dieptepunt kwam vorige week binnen: 64 procent. Dat betekent dat 64 procent van de ondervraagden in een opinieonderzoek ‘goed’ antwoordde op de vraag ‘keurt u de activiteiten van Vladimir Poetin als president van Rusland goed of niet goed?’.

Geen slechte score, vergeleken met andere wereldleiders. Maar binnen de groep is het getal 64 historisch. Iedereen weet: dit was de rating toen in 2012 de grootste demonstraties tegen Poetin uitbraken.

Op zulke crisismomenten pakt de groep er allerlei subgrafiekjes bij om de trend te controleren. En jawel, ook het vertrouwen in de president is lager dan ooit (32,6 procent vertrouwt hem nog).

In het Kremlin moet het nu crisistijd zijn. Want de grootste verslaafden van de lijngrafiek zijn de medewerkers van de president zelf. De nationale garde, een veiligheidsdienst die direct aan Poetin rapporteert, heeft duizenden mensen in dienst die sociologische onderzoeken doen. Daarnaast heeft het Kremlin een eigen bureau dat dagelijks opiniepeilingen uitvoert. De meeste resultaten zijn geheim.

Onder Poetin is de obsessie met de grafiek zo groot geworden dat ‘iedere maatregel van het Kremlin volledig gebaseerd is op de peilingen’, schrijft journalist Michaïl Zygar in All the Kremlin’s Men, dat gezien wordt als handboek voor Kremlin-watchers. ‘De peilingen moeten bevestigen dat alles wat ze doen juist is, dat Poetin populair is en dat de mensen van hem houden.’

De afgelopen vijf jaar oogde de lijn rustgevend: rond de 80 procent. De annexatie van de Krim, het Oekraïense schiereiland, bleek een echte ratingbooster.

Onzekerheidsmarge

Maar kritische leden van de groep wezen toen al op een groot gevaar: de onzekerheidsmarge is toegenomen. Want durven Russen nog wel eerlijk te zijn tegen onbekende peilers nu de vrijheid van meningsuiting ingeperkt is met allerlei wetten tegen ‘extremisme’ en ‘terrorisme’? Wie zich uitspreekt tegen de annexatie van de Krim, loopt bovendien risico om als ‘landverrader’ gezien te worden. Het enige onafhankelijke peilbureau, Levada, is door het Kremlin bestempeld als ‘buitenlandse agent’.

De sociale wetenschappers in de groep zijn het in grote lijnen eens over de oorzaken van de neerwaartse trend. Verhoging van de pensioenleeftijd, in sommige provincies tot boven de gemiddelde levensverwachting. Dalende inkomens. Geen vooruitzichten op stevige economische groei. En bereidheid om vrijheden af te staan is er wel, mits er stabiliteit tegenover staat – en dat is niet meer het geval.

Misschien komen de problemen wel door het gestaar op de lijngrafiek zelf, opperde journalist Oleg Kasjin. Met de voortdurende jacht op ‘de heilige graal van 100 procent loyaliteit’ stellen Kremlin-medewerkers Poetin gelijk aan Rusland, en dat is volgens Kasjin een cruciale denkfout. Het Kremlin kan de bevolking nog banger gaan maken om Poetins rating omhoog te krijgen, maar het gevaar daarvan is, aldus Kasjin, dat Rusland dan verder achteruit gaat. 

Tom Vennink is correspondent in Moskou.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden