Opinie Studeren

In Oxford toetsen ze pas aan het eind, dat is beter

De tentamenstroom op universiteiten leidt tot stress en oppervlakkigheid. Neem een voorbeeld aan Oxford, betogen Tim Kluwen en Michelle Slimmen.

De universiteit van Oxford, met de Radcliffe Camera uit 1749. Beeld getty

Met de opening van het academisch jaar staan de eerste tentamens alweer voor de deur. Na slechts enkele weken onderwijs dienen studenten de studiestof van de eerste vakken meester te zijn. Dit systeem van gespreide tentamens leidt tot kortetermijnkennis en ondermijnt het potentieel van de universitaire studie.

Aan de meeste Nederlandse universiteiten wordt gedurende het hele jaar intensief getoetst. Een onderwijsperiode van een schamele vijf weken is eerder regel dan uitzondering; de Nederlandse student hopt van toets naar tentamen naar thesis. Oxford laat zien dat dit anders kan.

Topuniversiteit

Eén van de geheimen achter het succes van deze Engelse topuniversiteit is het ontbreken van tussentijdse tentamens. Hoewel er door het jaar heen wel toetsmomenten zijn, tellen de resultaten hiervan meestal niet mee. De tentamens die wel meetellen voor de cijferlijst vinden aan het slot van de studie plaats. Zo legt een student pas in de laatste twee weken van een driejarige bachelor alle tentamens af.

U kijkt wellicht op van deze manier van toetsing, maar de verbazing is wederzijds. Een hoogleraar uit Oxford die jarenlang lesgaf in Nederland begrijpt maar weinig van ons systeem, vertelde hij. Immers, in hoeverre ­bewijst een wo-diploma inzicht in een wetenschap als de inhoud hiervan slechts in hapklare brokken is ­getoetst?

Doordat individuele vakken direct worden afgesloten, benadert de ­Nederlandse student de studiestof met oogkleppen op. Er wordt voorbijgegaan aan de onderlinge samenhang tussen vakken en het leggen van verbanden ontbreekt.

Maar in de realiteit staat bestuursrecht niet los van strafrecht, zoals ook neurologie en radiologie niet op zichzelf staan en de relatie tussen micro- en marcro-economie niet te ontkennen valt. Door tentamens uit te stellen en vakken gelijktijdig te toetsen, wordt het grotere geheel zichtbaar. Waar Nederlandse studenten jarenlang vakken als stenen op elkaar stapelen, bouwen ze in Oxford een huis.

Ruimte voor bezinning

Een ander voordeel van het niet onmiddellijk toetsen van studiestof is dat ruimte ontstaat voor bezinning en bezinking. Nederlandse studenten zijn verslaafd aan instrumentele kennis­injecties met als enkel doel ­reproductie. In Oxford daarentegen worden studenten gedwongen langer over de inhoud van een vak na te denken. Dit resulteert in begrip op lange termijn in plaats van kennis op korte termijn.

Bovendien vereist de Oxford­methode meer planning en verantwoordelijkheid van de student. Hiermee bevordert de universiteit de zelfstandigheid en zelfredzaamheid die het wetenschappelijk onderwijs en de daaropvolgende praktijk kenmerken. Daarnaast wordt het aantal stressmomenten beperkt tot één pittige periode – mooi meegenomen gezien het groeiend aantal burn-outs onder studenten.

Ten slotte leidt toetsing op één moment ertoe dat studenten op hetzelfde moment tentamen hebben. Dit stimuleert het studeren, omdat afleiding in deze periode minimaal is; ­iedereen zit in hetzelfde schuitje.

Minder spreiding van tentamens leidt dus tot meer begrip en diepgang. Dit bevordert weer de kwaliteit van de universitaire studie en benadrukt de eigen verantwoordelijkheid van de student.

Eén jaarlijkse tentamenperiode

Wij pleiten er daarom voor dat de Nederlandse universiteiten een voorbeeld nemen aan Oxford en de permanente tentamenstroom een halt toeroepen. Omdat het uitstellen van tentamens tot het laatste studiejaar een te radicale verandering zou zijn, stellen wij voor toetsing te beperken tot één tentamenperiode aan het einde van elk studiejaar.

Nu kort geleden bekend werd dat geen enkele Nederlandse universiteit de top 50 van de gezaghebbende Shanghai-ranking heeft gehaald, is dit het juiste moment voor deze (gratis) kwaliteitsimpuls.

Tim Kluwen en Michelle Slimmen studeerden onlangs af als juristen in respectievelijk Oxford en Leiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.