Rubriek Bericht uit...

In Kampala wordt het gezang van vogels steeds meer verdrongen door het getimmer van werklui

Een groene meerkat. Beeld Hollandse Hoogte / Buiten-Beeld

Zes jaar woon ik nu aan een rafelrand van Kampala en onlangs kreeg ik voor het eerst bezoek van een aap. Terug van het hardlopen stapte ik door de poort van mijn erfje en zag hoe de groene meerkat er vandoor ging met de opbrengst van mijn tomatenplant. Hop, via de rode dakpannen op het huis vond het beest, met z’n zwarte gezicht, grijze piekharen en sliertige staart, een weg naar de begroeiing bij de buren.

Leuk? Eerder zorgwekkend, bedacht ik: de aap ontvlucht de nabijgelegen draslanden, waar flink wordt doorgebouwd. Z’n habitat gaat er aan.

Oeganda vreet zichzelf kaal. Het exploderende inwonertal, de onstuitbare trek naar de stad, de vraag naar houtskool om op te koken, de behoefte aan landbouwgrond upcountry: het leidt, zoals in meer Afrikaanse landen, tot een rap verlies van oorspronkelijke vegetatie. Meer dan de helft van alle bossen in Oeganda zijn in de voorbije kwart eeuw verdwenen volgens het plaatselijke CBS.

Een generatie geleden moest je je naar de plek waar ik woon nog een weg banen door de bush, vertellen oudere buurtgenoten. In de resterende moerassige gebieden in de omgeving maak ik soms kort voor zonsondergang een wandeling, en zie dan hoe de palmbomen en het manshoge riet gestaag plaatsmaken voor huizen. Uit het overgebleven groen komen tegenwoordig ook de hallelujahs van een gospelkerk aanwaaien, en over de straat voor mijn huis glibberde onlangs een slang. Kwam die niet, net zoals de groene meerkat, uit de slinkende draslanden?

Het bouwen in de draslanden gebeurt veelal illegaal, de gebieden dienen eigenlijk als afwateringssysteem van Kampala. Ze liggen in de valleien van deze heuvelachtige stad en vormen een natuurlijk afvoersysteem voor regenwater richting het Victoriameer. Wat er kan gebeuren als je ze volbouwt, zag ik onlangs vanaf de ringweg door Kampala: bakstenen huisjes met daken van golfplaat waren door de ziedende regens bijna helemaal onder water gezet. Een meertje van wel twee meter hoog, in de stad: de automobilisten om me heen hadden zo’n sterke overstroming duidelijk ook nog niet eerder gezien.

Zijn oorspronkelijke, zeldzame biodiversiteit heeft Oeganda gezegend met een unieke verscheidenheid aan vogels. In mijn werkkamer klinkt het getik van mijn laptop tegen een achtergrond van gezang, gefluit en gekwetter. Blauwe hagedissen krijgen onder het raam gezelschap van aanvliegende vogels met prachtige namen zoals de witbrauwlawaaimaker. Krijsende ibissen pikken slakkenhuizen leeg op mijn gras, Afrikaanse maraboes zweefvliegen hoog op de thermiek en in een boomtop nestelt zich soms een grijsoorneushoornvogel, zijn snavel goudgekleurd door het strijklicht van de namiddagzon.

Maar voor hoe lang nog? Heb je echt geluk dan zie je de grijze kroonkraanvogel, met op zijn kop een kroontje van rechtopstaande gele veren, alsof hij zijn poot in het stopcontact heeft gestoken. De grijze kroonkraanvogel is het nationale symbool van Oeganda, het dier staat op de vlag van het land. Maar de vogel verliest steeds meer van zijn natuurlijke leefomgeving. Naast gezang, gefluit en gekwetter hoor ik in mijn werkkamer steeds meer het getimmer, geboor en geklop van de werklui die appartementencomplexen optrekken in de buurt. Daarom vraag ik me nu af: waar zou die groene meerkat zijn?

Mark Schenkel is Volkskrant-correspondent in Oeganda

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden