Column Bert Wagendorp

In het Zesde Arrondissement, misschien wel de rijkste wijk van Frankrijk, zijn nergens gele hesjes te bekennen

Vrijdagmiddag begaf ik mij naar het café Le Procope, op nummer 13 in de Rue de l’Ancienne-Comédie, in het Parijse Zesde Arrondissement, Saint-Germain-des-Prés. Le Procope is het oudste nog bestaande café-restaurant van de Franse hoofdstad, het dateert uit 1686. Ooit was het een verzamelplaats van revolutionairen.

Vandaag komen les gilets jaunes voor het derde achtereenvolgende weekend massaal naar Parijs: 14uur verzamelen op de Champs Élysées. Les gilets jaunes, de gele hesjes, zijn het symbool van een woedend volk – volgens een peiling van Le Figaro staat 84 procent van de Fransen achter de protesten en is zelfs de helft van de ‘macronisten’ het ermee eens.

Het gaat niet alleen om de belasting op diesel die de president per 1 januari wil invoeren vanwege zijn duurzame energieplannen. Brandstof is het brood van de moderne opstand, maar zoals vroeger brood nooit de enige aanleiding was, meer de lont in het kruitvat, zo is dat nu niet het geval met de diesel. Er zit meer achter: woede om een onrechtvaardige welvaartsverdeling, om hogere belastingen voor de burger en lagere voor het bedrijfsleven, om de groeiende kloof tussen mensen die net aan kunnen rondkomen en een superrijke bovenklasse en om de arrogantie van de bestuurlijke elite – woede om de gevolgen van het neoliberalisme dat samenlevingen heeft verziekt en waarvan de desastreuze gevolgen niet toevallig door een Franse econoom scherp in beeld werden gebracht, Piketty.

In Le Procope mengen de etensgeuren zich met die van de geschiedenis. De lijst van beroemde stamgasten is lang en indrukwekkend. Rousseau en Voltaire schoven hier in de 18de eeuw al aan tafel. Diderot en d’Alembert bedachten hier hun Encyclopédie. Benjamin Franklin werkte er aan de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring en de latere president Thomas Jefferson dronk er graag koffie of wat sterkers.

Maar Le Procope geniet vooral faam als de verzamelplaats van opstandige elementen rond de moeder van alle revoluties, die van 14 juli 1789 en de Bastille. Robespierre kwam er, Marat drukte aan de andere kant van de straat zijn opruiende periodieken en stak vaak even over, Danton was stamgast. Nadat de revolutie het drietal had verorberd kwam Napoleon, die in Le Procope ooit een diner afrekende door zijn vermaarde zwarte steek achter te laten – achteraf heel goed betaald.

In Le Procope werd le bonnet phrygien, de rode muts, het symbool van de revolutie – de gilet jaune van 1789. Hij tooit nog altijd het hoofd van Marianne, personificatie van de Franse republiek.

Le Procope heeft de revoluties van 1830, 1848 en 1871 zien langskomen. In 1968 begon de mei-revolutie op de nabijgelegen universiteit Sorbonne. De Fransen vormen een revolutionair volk en altijd was sociale onrechtvaardigheid, de kloof tussen arm en rijk, de aanleiding voor de opstanden. Egalité!

De zittende macht kleunde er steevast hard in. Vorige week zette de oproerpolitie de GLI-F4 in, een anti-oproergranaat met TNT erin die krachtig genoeg is om voeten of handen af te rukken. De liberale Macron, de president die zich heeft voorgenomen van Frankrijk een modern land te maken, reageerde niet wezenlijk anders dan zijn voorgangers, namelijk met geweld – zij het nog niet met dodelijk geweld.

Niemand weet waar de botsing tussen burger en staat ditmaal toe zal leiden. Hoe gaat dat met opstanden? De een bloedt dood, de ander wordt gesmoord, de derde werpt machthebbers omver.

In het Zesde Arrondissement zijn nergens gele hesjes te bekennen. Het is misschien wel de rijkste wijk van Frankrijk en in elk geval de duurste. Woonruimte kost er gemiddeld 13 duizend euro per vierkante meter, 20 duizend komt ook voor. Saint-Germain staat voor het Frankrijk waartegen de gilets zich verzetten, ook al woont er hier en daar nog een linkse intellectueel.

Le Procope, ooit opgericht door een Siciliaanse immigrant, maakt inmiddels allang deel uit van de nieuwe wereldorde. Het is eigendom van Groupe Bertrand, conglomeraat in restaurants en hotels. Het revolutionaire verleden is onderdeel van de marketing.

De sfeer is er bedaard, deze middag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.