De Kwestie Peter de Waard

In het 21ste-eeuwse communisme kun je lid zijn van de partij én op de Forbes-lijst van rijkste mensen staan

De communistische partij heeft in de geschiedenis rare kostgangers gehad. Maar een lid met een persoonlijk fortuin van 35 miljard euro was nog niet opgekomen voor de proletariërs aller landen.

Jack Ma, de 54-jarige baas van Alibaba, is lid van de communistische partij in China, zo werd deze week door het officiële partijorgaan onthuld. Tot nu toe had Ma daar nooit over gerept. Hij maakte er zelfs geen melding van in de prospectus van zijn bedrijf bij de beursgang in New York in 2014.

Jack Ma (officiële naam is Ma Yun) was in zijn jeugd een schlemiel die als enige van de 24 sollicitanten in zijn eigen woonplaats werd afgewezen voor een baantje bij de opening van de nieuwe Kentucky Fried Chicken. Maar in 1999 richtte hij met vrienden het e-commercebedrijf Alibaba op dat is uitgegroeid tot een van de grootste ter wereld en inmiddels een beurswaarde heeft van bijna 400 miljard euro.

Big data

Tot nu toe hield hij zich keurig aan alle missives die de regering onder leiding van president Xi Jinping Chinese bedrijven oplegt. Zo was hij bereid in het kader van de veiligheid de big data van Alibaba aan de partijbonzen ter beschikking te stellen. Maar voor de rest leek hij enige afstand te willen houden van de partij. Ooit vertelde hij klanten en werknemers boven aandeelhouders te stellen, maar de partij noemde hij niet.

Niemand dacht dat hij mee wilde werken aan het verspreiden van het marxisme zoals partijleden verplicht zijn te doen. Ieder partijlid moet een eed afleggen: ‘Wees loyaal aan de partij, zet je actief in, vecht levenslang voor het communisme en wees bereid alles op te offeren voor de partij en het volk en de partij nooit te verraden.’ Net als andere partijleden moet hij een contributie van 2 procent van zijn inkomen ­afdragen aan de partijkas, regelmatig vergaderingen bezoeken en zich ­onderwerpen aan zelfkritiek.

Erg exclusief is het partijlidmaatschap van de de communistische niet, zeker vergeleken met dat van de PvdA of CDA . De partij heeft liefst 89 miljoen leden die de strijdbare voorhoede van de Chinese arbeidersklasse vormen, doordrenkt van communistisch bewustzijn.

Netwerk

Voor Ma is vooral belangrijk dat de partij het voornaamste netwerk van het land is dat toegang geeft tot de leiders en de bureaucraten. Vijftig jaar geleden tijdens Mao’s Culturele Revolutie zouden mensen als Ma vrijwel zeker zijn afgeslacht of met een beetje geluk in een heropvoedingskamp terecht zijn gekomen, waarbij zijn bedrijf zou zijn gecollectiviseerd. Maar in 1978 begon de partij onder de nieuwe leider Deng Xiaoping ruimte te scheppen voor hernieuwd privaat initiatief. En nu is China uitgegroeid tot de op een na grootste economie in de wereld.

Dat Ma nu met een plek in de ­Forbes-ranglijst gewoon lid kan zijn van de communistische partij, zegt niet zoveel over zijn overtuiging. Het zegt meer over het 21ste eeuwse communisme dat alle ideologische veren van zich heeft afgeschud.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.